بود .
باب دوم : در استخراج ميل أول وثاني اجزاى بروج ، به حساب
وآن دو فصل است :
I
فصل أول : در معرفت ميل أول اجزاى بروج
مقدمه : هر دو جزو كه بعد ايشان از نقطههاى اعتدال
I
در دو جهت متساوي بود ، ميل ايشان نيز مساوى باشد . ليكن ميل آن جزو كه شمالي باشد شمالي بود ؛
I
وميل آن جزو كه جنوبي باشد جنوبي بود . بدان سبب كه آن دو جزو بر دو مدارند كه مساوى
I
يكديگرند : مدار يكى در شمال ، ومدار ديگرى در جنوب . باز هر دو جزو كه بعد ايشان از نقطههاى انقلاب
I
در دو جهت متساوي باشد ، ميل ايشان نيز متساوي بود . بدان سبب كه بر يك مدار باشند
I
در شمال يا جنوب . ونتيجهء اين مقدمه آن است كه به غير از دو نقطهء انقلاب ، اجزائى
I
كه ميان نقطههاى اعتدال وانقلاباند هر چهار جزو را ميل ، مساوى يكديگر است : دو جزو در جهت
I
شمال ، ودو جزو در جهت جنوب . پس استخراج ميل اجزاى يك ربع ، كفايت باشد مر جميع اجزاى
I
أرباع فلك را .
حسابش : هر جزو را كه ميل أول أو خواهيم كه بدانيم ضرب كنيم جيب آن جزو را
I
در جيب ميل أعظم منحط تا جيب ميل آن جزو حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا ميل
I
أول آن جزو حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم اگر آن جزو در بروج شمالي است ، آن ميل شمالي است ؛ واگر در بروج
I
جنوبي است ، آن ميل جنوبي است . واگر آن جزو ميان « 1 » أول جدى وسرطان است بر توالى بروج ،
I
صاعد است در آن جهت ؛ واگر ميان أول سرطان وجدى است بر توالى بروج ، هابط است
I
در آن جهت . ودر ربع أول وسوم زايد بود در ميل ؛ ودر ربع دوم وچهارم ناقص باشد در
I
ميل .
فصل 2 : در معرفت ميل ثاني اجزاى بروج
وآن چهار نوع است :
نوع أول : ضرب
I
كنيم جيب آن جزو را كه ميل ثاني أو خواهيم ، در ظل ميل أعظم منحط تا ظل ميل آن جزو حاصل
I
آيد . قوسش بگيريم در ظل تا ميل ثاني آن جزو حاصل آيد .
نوع دوم : قسمت كنيم جيب تمام ميل
I
أعظم را بر جيب تمام ميل تمام قوس مفروض تا جيب تمام ميل ثاني قوس مفروض حاصل آيد .
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] ميل