تخطي إلى المحتوى الرئيسي

زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — صفحة 159

مساهمون:

ص١٥٩
بود در فلك مايل كه مقدار آن هست به موجب ارصاد متقدمان چندين اجزا ودقايق : / ه‌ا
I
وبه حسب اين رصد جديد : / ديح . اختلاف زايد تفاوتى باشد كه زيادت شود در تعديل
I
ثاني قمر به سبب نزديك شدن تدوير أو به حضيض فلك خارج . وفضلى كه ميان تعديل ثاني
I
أو بود در وقتي كه تدوير أو در حضيض باشد يا با آنكه در أوج بود ، آن غايت اختلاف بود ومقدار
I
آن به حسب رصد متقدمان هست چندين اجزا ودقايق : / ب‌لط وبه حسب اين رصد چندين
I
/ ب‌ى . دقايق نسب زايده دقايقى بود كه نسبت آن به شصت دقيقه ، همچو نسبت اختلافات
I
جزوى باشد كه لازم آيد به حسب بودن مركز تدوير بر محيط خارج به نسبت با غايت اختلاف
I
واختلاف معدل آن بود كه از ضرب دقايق نسب در اختلاف مطلق حاصل آمده باشد واز افزودن اين اختلاف بر تعديل ثاني زاويه‌اى حادث شود بر مركز عالم از آن دو قطر كه ذكر رفت . وقوسي واقع شود
I
بر فلك مايل به اعتبار بودن مركز تدوير در آن موضع معين از فلك خارج كه به حسب آن وقت
I
اقتضا كند وآن را تعديل محكم وتعديل معدل نيز گويند . تقويم قمر در فلك مايل قوسي باشد از محيط
I
مايل ، ميان أول حمل أو وطرف قطري از مايل كه به مركز قمر بگذرد بر توالى بروج . تقويم قمر در فلك
I
البروج قوسي باشد از فلك ممثل ، ميان أول حمل ودايرهء عرضى كه بر طرف آن قطر مذكور گذشته
I
باشد بر توالى بروج . ودواير عروض آن دواير را گويند كه به دو قطب فلك البروج بگذرد .
I
حصهء عرض قوسي باشد از فلك مايل بر توالى بروج ميان أول حمل أو وموضع قمر . تعديل
I
مايل كه آن را تعديل ثالث گويند قوسي بود از فلك ممثل ، ميان تقاطع دو دايره : يكى دايرهء عرض
I
كه گفتيم وديگر دايره‌اى كه به دو قطب فلك مايل گذشته باشد وبر طرف قطر مذكور در منطقهء
I
مايل . وغايت اين تعديل آنجا باشد كه بعد آن موضع از يكى از دو عقده يا از نهايات شمالي
I
يا جنوبي به مقدار ثمن دايره باشد ، يعنى چهل وپنج درجه . ونهايات شمال يا جنوب آن دو نقطه
I
باشد از منطقهء مايل كه بعد أو از عقدتين به مقدار ربع دايره بود وآن غايت بعد باشد
زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — صفحة 159 | محمد بن علي منجم وابكنوي