كواكب را در يك روز ودر سى روز ودر يك سال بسيطه نهاديم تا به وقت حاجت از آنجا گيريم .
I
واگر حركت يك روزهء كوكب را در 365 ضرب كنيم ، حركت أو در يك سال بسيطه حاصل آيد .
I
واگر در 366 ضرب كنيم ، حركت أو در يك سال كبيسه حاصل آيد . واگر در أيام صد وبيست سال
I
شمسي حقيقي ضرب كنيم ، حركت أو در يك دور حاصل شود . واز تضاعيف آن حركت أو در ديگر
I
ادوار حاصل آيد واين حركت كوكب باشد در ادوار مستقبله ، وچون آن را از دوازده برج كم
I
كنيم حركت حاصل آيد در ادوار ماضيه . واگر حركت كوكب را در ادوار ماضيه از دوازده برج نقصان
I
كنيم حركت أو حاصل آيد در ادوار مستقبله . وتصحيح جدول ادوار به اين طريق توان
I
كردن . وچون حركت يك روزه را بر 24 قسمت كنيم حركت يك ساعته حاصل شود ؛ واز تضاعيف
I
آن حركت كوكب در ديگر ساعت حاصل آيد .
باب دوم : در استخراج تقويم آفتاب
I
وآن دو فصل است : أول ، در تعريفات ؛ دوم ، در اعمال .
فصل أول : در تعريفات
زاويهء
I
تعديل آفتاب زاويهاى باشد كه حادث شود بر مركز جرم آفتاب از تقاطع دو قطر ؛ يكى قطر
I
فلك خارج ؛ دوم ، قطر فلك ممثل . وچون قطر فلك خارج را بيرون آورند تا محيط فلك ممثل ، قوسي
I
كه بر محيط فلك ممثل حاصل آيد از سر اين دو خط ، آن تعديل شمس بود .
مركز مقوم قوسي باشد
I
از فلك ممثل ، ميان نقطهء أوج وطرف قطري از ممثل كه به مركز جرم آفتاب بگذرد بر توالى
I
بروج . وتقويم آفتاب قوسي بود از فلك ممثل ، ميان أول حمل وطرف قطر مذكور بر توالى
I
بروج . وتعديل الأيام را پيش از اين ذكر كردهايم واستخراج جدول أو را بعد از اين ذكر
I
خواهيم .
فصل دوم : در استخراج تقويم آفتاب
در مقدمه بيان كردهايم كه هر كجا تعديل كوكبى
I
گيريم آن را معدل بايد كردن ، به تعديل ما بين السطرين حاجت نيست كه در جميع اعمال ذكر كنيم . پس
I
چون خواهيم كه تقويم آفتاب استخراج كنيم : از برابر مركز مطلق أو از جدول تعديل