كوكب علوي حاصل آيد . وما خاصات كواكب علوي را در جدول ثبت كردهايم به جهت
I
آسانى از همان جا برگيريم .
فصل 6 : در استخراج مواضع اوجات وجوزهرات
I
وتصحيح مواضع ثابتات
وطريق أو آن است كه مقدار حركات اوجات را كه حاصل
I
آمده باشد ، بر مواضع اوجات كواكب كه در أول دور أصل يعنى در أول سال صد وهشتاد و
I
هشتم ملكي نهاديم برافزائيم مواضع اوجات كواكب حاصل آيد به حسب تاريخ مطلوب .
I
وهمان حركات اوجات را بر مواضع كواكب ثابته كه در أول دور أصل نهادهايم بر
I
افزائيم مواضع ايشان حاصل آيد به حسب تاريخ مطلوب .
اما اگر خواهيم كه موضع أوج
I
ماه را در هر وقتي استخراج كنيم ، تقويم شمس را از مقوم ماه كم كنيم آنچه بماند آن را از مقوم
I
آفتاب نقصان كنيم تا موضع أوج ماه حاصل آيد در آن تاريخ معين كه مطلوب بود .
I
واما اگر خواهيم كه موضع جوزهرات كواكب متحيره را بيرون آوريم ، دو برج وبيست
I
درجه را بر أوج زحل افزائيم ، ودو برج وده درجه بر أوج مشترى ، وسه برج بر أوج
I
هر يكى از مريخ وزهره [ و ] عطارد تا مواضع رأس جوزهرات ايشان حاصل آيد به حسب تاريخ
I
مطلوب .
فصل 7 : در استخراج مراكز كواكب
وطريق أو آن است كه أوج
I
كوكب را از وسط أو كم كنيم تا مركز كوكب مطلق أو حاصل آيد . وچون أوج زهره
I
وعطارد را از وسط شمس كم كنيم مركز ايشان حاصل آيد . اما اگر مركز قمر خواهيم كه بيرون
I
آوريم : وسط آفتاب را از وسط ماه كم كنيم وباقي را تضعيف كنيم مركز قمر حاصل آيد .
I
وما مركز قمر را در جدول ثبت كرديم تا بر مستخرج آسان شود .
فايده : ببايد دانستن
I
كه ما در جدول ادوار تامهء ماضي ومستقبل ، وسط شمس را ننهاديم زيرا كه بدان احتياج
I
نيست . بدان سبب كه در مدت هر دورى ، دور وسط آفتاب تمام مىشود واز ابتداى