حركات كواكب برگيريم وبا آنچه از برابر سالها گرفتهايم جمع كنيم . ودر جمع ترتيب
I
مراتب را نگاه داريم يعنى برج را با برج جمع كنيم ودرجه را با درجه ودقيقه را با دقيقه
I
ومانند آن .
اما اگر ثواني شصت شود يا زيادت ، آن را رفع كنيم به دقايق . واگر دقايق شصت
I
گردد يا زيادت ، آن را رفع كنيم به درجات . واگر درجات سى شود يا زيادت ، آن را رفع كنيم
I
به بروج . واگر بروج دوازده شود آن را طرح كنيم وآنچه از آن زيادت باشد آن را ثبت كنيم
I
تا أوساط حركات كواكب حاصل آيد در آن تاريخ مطلوب به طول مذكور .
واگر تاريخ ملكي مطلوب
I
در دور أصل يافت شود ، حاجت به آن اعمال نبود از برابر سالهاى ناقصه أوساط برگيريم .
واگر
I
أوساط تقويم كيد خواهيم كه بيرون آوريم از سالهاى تامهء تاريخ فارسي 630 نقصان كنيم وباقي
I
را بر 144 قسمت كنيم . آنچه از قسمت باقي ماند از برابر آن عدد در جدول أوساط كيد درآئيم ،
I
واز مجموعه ومبسوطه وشهور وأيام تامه وسط كيد برگيريم وبا هم جمع كنيم وحاصل را
I
از دوازده برج كم كنيم تا تقويم كيد حاصل آيد .
فصل 4 : در تعديل ما بين الطولين
وآن
I
چنان است كه نظر كنيم به طول بلد ما ، اگر چنان كه مساوى طول بلد مراغه الرصد بود ، حاجت
I
به اين عمل نيست . واگر مساوى نبود ، فضل ميان هر دو طول بگيريم ؛ وآن قوسي بود از دايرهء
I
معدل النهار ميان دايرهء نصف النهار هر دو شهري . پس آن را بر پانزده قسمت كنيم . اگر خواهيم
I
در چهار دقيقه ضرب كنيم تا ساعات بعد ميان هر دو شهر حاصل شود . از برابر آن ساعات ،
I
از جدول حركات أوساط در ساعات أوساط ، حصهء آن ساعات برداريم وبر أوساط
I
كه از زيج « 1 » گرفتهايم افزائيم اگر طول بلد ما كمتر بود از طول مراغه ، واز أو كم كنيم واگر بيشتر باشد تا
I
أوساط حركات كواكب حاصل آيد به حسب آن طول .
فصل پنجم : در استخراج خاصات
I
كواكب علوي
وطريق أو آن است كه وسط كوكب را از وسط آفتاب كم كنيم تا خاصهء
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] زبج