باب چهاردهم : در معرفت أيام مشهور از هر تاريخي
وآن پنج فصل است :
I
فصل أول : در بيان آنچه متعلق بود به تاريخ رومى
وآن سه قسم است :
قسم أول : در معرفت
I
أول صوم كبير نصارى
وبه جهت اين مطلوب دو نوع آورديم :
نوع أول : آن است كه نظر كنيم در تقويم
I
از روز دوم شباط تا هشتم آذار چنان كه دوم وهشتم داخل اين حد بود . پس هر اجتماعي كه در اين
I
أيام واقع شود ، آن دوشنبه كه نزديكتر به آن اجتماع بود أول صوم از آنجا گيرند . اما دوشنبه اگر
I
خارج اين حد باشد آن را نگيرند . واگر دو اجتماع داخل اين حد افتد ، هر دوشنبه كه داخل اين حد باشد
I
وبه يكى از اين دو اجتماع نزديكتر ، آن أول صوم بود .
نوع دوم : به جهت اين عمل جدولى
I
نهاديم وعمل به آن
I
چنان است كه سالهاى ناقصهء تاريخ رومى را بر نوزده قسمت كنيم . آنچه باقي ماند از برابر آن در طول
I
آن جدول درآئيم ، از برابر علامت مدخل أول آن سال رومى از أيام أسابيع در عرض جدول ،
I
واز خانهء مشترك آنچه يابيم از عدد برگيريم . اگر چنان كه به سياهى يافت شود آن عدد باشد از شباط ؛
I
واگر به سرخى نوشته باشد آن عدد أيام بود از آذار ماه كه آن روز أول صوم كبير بود ودايماً آن
I
در روز دوشنبه افتد . ومدت اين صوم چهل وهشت روز بود وروز چهل ونهم فطر نصارى بود
I
كه روز عيد ايشان باشد وآن هميشه در روز يكشنبه بود . وجدول اين است :
I
قسم دوم : در معرفت ديگر أصوام وأعياد ايشان
I
وآن دو نوع باشد : يكى متعلق به اين صوم كبير باشد ودوم
I
آنكه نباشد .
نوع أول : در بيان آنچه به صوم كبير [ متعلق باشد ]
هرگز « 1 »
I
پيش از دوم شباط وبعد از هشتم آذار اتفاق نيفتد
I
واين ضابطه همچو ميزاني مىشود مر استخراج أول صوم
I
كبير را . وچون أول صوم كبير معلوم شود وپيش از اين
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] هركس