دورى : ظرف مدوّر با لبهء كوتاه . بشقاب بزرگ با لبه . سينى گرد كوچك .
دو سر گاو : دو شاخ گاو .
دوشاب : شيرهء انگور يا خرما يا توت كه بپزند .
دولاب : چرخى كه بدان دول ( دلو / سطل / كوزه ) بسته واز چاه يا رودخانه يا آبگير آب جهت زراعت كشند .
ديگپايه : سهپايهء فلزّى كه در اجاق آتش نهند وديگ را روى آن گذارند .
ديوار خسبيده : ديوار فروريخته .
ذراريح : حشرات پرندهء نيشزن بدبو .
رابنه : آنچه به هنگام سواري چهارپا بر ران پوشند .
راسو : جانورى كه آن را موشخرما هم گويند .
رخام : سنگ نرم سفيد يا زرد . مرمر .
رزمه : بسته . بقچه .
رطل : واحد وزن ( كيل ) كه در هرناحيه وزنى متفاوت داشته است . تقريبا معادل يك تن .
رفرف : فرش گستردنى . بساط گرانقيمت .
رفق : نرمى . ملايمت . مهربانى . محبّت . لطف .
رقه : چنانكه در متن آمده نام گونهيى لاكپشت است .
ركو : قطعه پارچه يا چرم فرسوده . لته . كهنه .
زنده : ابزارى كه درودگران ( نجّاران ) بدان چوب وتخته را به منظور صاف وهموار كردن بتراشند .
رودگانى : أمعاء حيوان . آنچه در رودهء دام وآدمي باشد .
ريحان شيوخ : گلى است كه آن را مرو نيز خوانند .
ريسه : رشته . تعدادى چيز ( همچون منگولهء زرّين وسيمين ، خرمهره ، انجير ، . . . ) كه پشت سر هم به رشته كشيده شده باشد .
ريمن : پليد . كثيف . چركين .
زباده : جانورى گوشتخوار ، تقريبا به بزرگى گربه ، از پستان آن مادهيى خوشبوى به دست ميآيد .
زبانهء ترازو : شاهين ترازو .
زرابيان : صنعتگرانى ( همچون نقّاشان ) كه در صنعت خود از زرآب ( طلاى حلّ كرده ) استفاده ميكنند .
زرنيخ : معدنيى است كه يكى از تركيبات آن گوگرد است وچون با آهك بياميزند وبا آب خمير كنند موى بدن را بسترد .
زعفران شاخ : زعفران خرد ( نرم ) نشده .
زنّار : دانهها ( از چوب ، شيشه ، سنگ ، گل ) به رشته كشيده شده كه ترسايان بر كمر بندند يا از گردن آويزند يا به دست گيرند .
زنقولا : چنانكه در متن آمده نام مرغى ( پرندهيى ) است .
زور : آبى كه بر آن دعا خوانده وتقديس شده باشد .
زهره : كيسهيى كه به جگر حيوانات ( وآدمي نيز ) چسبيده ومحتوى صفرا است .
زيت : روغن . روغن زيتون .
زير : تارهاى باريك سازهاى زهى .
تنكلوشا ( ملحق : مدخل منظوم واحكام علم النجوم للخجندى ) — صفحة 146
مساهمون: مؤلف مجهول
ص١٤٦