در اين بيت منظورش از « يا » در آخر هر دو مصرع ، ياء مضارع ؛ يعنى حرف مضارع از « يفعل » هست و آن را رمز از « يفعل » قرار داده است ؛ يعنى : « لا يفعل » و « اذا يفعل » . و ديگرى گفته است :
بالخير خيرا « ت » و ان شرّا « فا » * و لا اريد الشرّ الّا أن « تا »
يعنى : با كار خير ، خير مىطلبى و با كار شر ، شر را و من شر را نمىخواهم مگر اينكه تو بخواهى .
منظور از « تا » اشاره به « تشاء » و منظور از « فا » همان فاء جزاء است ؛ يعنى :
بالخير خيرا تشاء و ان شرّا فشر * و لا اريد الشرّ الا ان تشاء
ابو جعفر ، محمد بن جرير طبرى ( متوفاى سال 310 ) مىگويد : « شواهد و دلايل مبنى بر استعمال حروف مقطعه توسط اعراب ، فراوان است » به طورى كه با ذكر همهء آن موارد ، كتاب طولانى خواهد شد « 1 » .
ديدگاهها و نظرات مختلف در حل اين رموز
قول اول : عدّهاى گفتهاند كه بر اساس حساب ابجدى « 2 » رمز مدّت عمر دين اسلام را دريافتهاند . و اولين كسى كه متوجّه اين موضوع شده است ، يهوديان مدينه در زمان رسول خاتم - صلى اللّه عليه و آله - بودهاند ؛ زيرا هنگامى كه سورهء بقره در مدينه نازل شد و به قول خداى سبحان به « الم » آغاز گرديد ، حىّ بن اخطب ، و ابو ياسر بن اخطب و تنى چند از دانشمندان يهود ، به محضر پيامبر اسلام - صلى اللّه
هامش
( 1 ) جامع البيان ، ج 1 ، ص 70 .
( 2 ) در اين فرضيه منظور از اعداد ، همان تعداد سالهاى عمر اسلام مىباشد . بنا بر اينكه الف در امثال « الم » رمز و كنايه از يك سال باشد و لام عبارت از سى سال و ميم عبارت از چهل سال و مجموع هفتاد و يك سال مىشود .