نوع چهارم آنكه : با « قسم » شروع شدهاند و آن در پانزده سوره است ، مشروط بر اينكه « لا اقسم » را جزء قسمها ، نشماريم ، و گرنه تعداد آنها هفده سوره خواهد بود و بحث اين هم پيش از اين گذشت .
نوع پنجم آنكه : با « دعا » شروع شده و آن سه سوره است :
1 - سورهء « مطففين » ، 2 - سورهء « همزه » ، 3 - سورهء « تبّت » . نوع ششم آنكه : با « امر » آغاز شده و آن در شش سوره است : 1 - سورهء « جن » ، 2 - سورهء « علق » ، 3 - سورهء « كافرون » . 4 - سورهء « توحيد » ، 5 - سورهء « معوذتين » .
نوع هفتم آنكه : با « استفهام » آغاز شده و آن شش سوره است : 1 - سورهء « دهر » ، 2 - سورهء « نبأ » ، 3 - سورهء « غاشيه » ، 4 - سورهء « انشراح » ، 5 - سورهء « فيل » ، 6 - سورهء « دين » .
نوع هشتم آنكه : با « شرط » آغاز شده و آنها هفت سوره مىباشند : 1 - سورهء « واقعه » ، 2 - سورهء « منافقون » ، 3 - سورهء « تكوير » ، 4 - سورهء « انفطار » ، 5 - سورهء « انشقاق » ، 6 - سورهء « زلزال » ، 7 - سورهء « نصر » .
نوع نهم آنكه : با « لام » علّت آغاز شده و آن فقط سورهء « ايلاف » است .
نوع دهم آنكه : با « خبر » محض و خالص شروع مىشود و تعداد آن « 23 » سوره است كه همان بقيهء سورههايى است كه نام نبرديم . « 1 »
بحث پايانى در خواتيم و اواخر سورهها
« ابن ابى الاصبع » مىگويد : بر متكلم واجب و لازم است كه سخن خود را به بهترين و زيباترين مطلب و جمله ، به پايان برساند ؛ زيرا آخرين جملهاى است ( از
هامش
( 1 ) البرهان فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 164 - 181 ، الاتقان ، ج 3 ، ص 316 - 319 و معترك الاقران ، ج 1 ، ص 79 - 82 .