آغاز و اوائل سورهها از نظر بدر الدين زركشى
بدر الدين زركشى از « ابو شامه » شهاب الدين مقدسى ( متوفاى سال 665 ) در مورد آغاز و اوائل سورهها نقل كرده كه آنها ده نوع است :
نوع اول آنكه : با حمد و ثناى حضرت حق تعالى آغاز شده ، حالا يا بخاطر تمجيد و تعريف ذات اقدس حق تعالى و يا به علّت تنزيه ذات ربوبى [ از امور نامناسب ] و اين نوع شروع نمودن ، در چهارده سوره مىباشد كه هفت عدد آن تعريف و تمجيد است . و آنها عبارتند از :
1 - سورهء « فاتحه » ، 2 - سورهء « انعام » ، 3 - سورهء « كهف »
4 - سورهء « سباء » ، 5 - سورهء « فاطر » ، 6 - سورهء « فرقان »
7 - سورهء « ملك » .
و هفت عدد ديگر آن نيز تنزيه و تقديس است . و آنها عبارتند از :
1 - سورهء « اسراء » ، 2 - سورهء « حديد » ، 3 - سورهء « حشر »
4 - سورهء « صف » ، 5 - سورهء « اعلى » ، 6 - سورهء « جمعه »
7 - سورهء « تغابن » .
نوع دوم آنكه : با « حروف مقطّعه » شروع گرديده و آن در « 29 » سوره است ، چنان كه تفصيل آن قبلا گذشت .
نوع سوم آنكه : با حروف « نداء » آغاز گرديده ؛ حالا يا خطاب آن به مردم است و يا به مؤمنين و يا به خاص رسول خدا - صلى اللّه عليه و آله و سلم - كه مجموعا تعداد ده سوره هستند كه بحث اين هم قبلا گذشت .
هامش
دستگير انسان مىشود كه اعجاب همهء عالميان را بر مىانگيزد . و اين هم يك بعد مهمّ از ابعاد مختلف اعجازى قرآن است .