هيچ فرق هست ميان شمس وقمر وميان ستارگان اندرين باب
از اين چاره نيست . وچون اين هر دو نيّر نيز « 1 » بيكديگر نگرند 115 وبا سعود يا بنظرشان بوند « 2 » واندر بهرههاى خويش يا « 3 » آن سعود باشند [ قوى باشند ] « 4 » . واگر بجايها « 5 » باشند ناسازگار ونحوس با
هامش
أسفل 4 بهره وصنف حقير اثر را در مرتبهء أعلى 3 بهره است ودر أوسط 2 ودر أسفل يكى .
وتمامى قوت كواكب 66 نوع است ، 22 نوع عظيم اثر و 28 نوع ميانه اثر و 16 نوع حقير اثر .
امّا 22 نوع عظيم اثر عبارت است از : بيت . شرف . استقامت . تصميم . اعتلاء فلك .
تشريق علوي . تغريب سفلى . بيت اقبال . درجهء طالع . درجهء عاشر . منطقهء بروج . ذروهء أوج .
ذروهء وسطى تدوير . دستوريت . جلب . حيّز . ذو اليمينين . ممّر . ممازجت سعود . دفع قوّت .
دفع طبيعت . قبول در مكان .
امّا 28 نوع ميانه اثر عبارت است از : مثلّثه . سرعت سير . برج مذكّر مذكّر را . برج مؤنّث مؤنّث را . زبر زمينى . حدّ . عرض شمالي . صعود در شمال . درجهء سعادت . درجهء مضييّ . درجهء ظلمت زحل را خاصّه . ربع مذكّر مذكّر را . ربع مؤنّث مؤنّث را . قوّت خداوند خانهء قوّت . قوّت صعود در فلك أوج . صعود در فلك تدوير . زيادت در قدر . زيادت نور . بيت فرح . بيت قوّت .
ربع مقبل . نعمت يا منّت . مكافات . استعلا . خانهء سعد . بيت مال . حصار ميان سعدين ( آنرا مضغوط بين السعدين نيز گويند ) . قوّت شمس باينكه كواكب روزى در روز زير شعاع وى باشند وكواكب شبى در شب .
امّا 16 نوع حقير اثر : قوّت وجه . دريجان . اردجان . دوازده بهر . نه بهر . هفت بهر . نيم بهر . درجهء مذكّر مذكّر را . درجهء مؤنّث مونّث را . نيمهء صاعد . برج موافق مزاج همچون سرطان ماه را . برج موافق خلق چون عقرب زهره را در خوى فسق وفجور . برج دوست . مكان سهم سعادت . حدّ سعد . برج شمالي .
وتمامى ضعف كواكب 55 نوع است : 18 نوع عظيم اثر و 26 نوع ميانه اثر و 11 نوع حقير اثر .
امّا 18 نوع عظيم اثر عبارت است از : احتراق . رجعت . وبال . هبوط . استقبال فلك .
تحت الشّعاع . نقطهء حضيض أوج . نقطهء حضيض تدوير . گذشتن زير ممّر نحسى . ممازجت با نحسى بنظر عداوت . بيت ادبار . ذو اليسارين . طريقهء محترقه مخصوص ماه وآفتاب . كسوف آفتاب وخسوف ماه . برآمدن هر دو نحس پيش از آفتاب . برآمدن هر دو نحس پس از ماه . عقدهء جوزهر وخاصّه ذنب آفتاب وماه را . تغريب سفلى بابطؤسير . امّا 26 نوع ميانه اثر : أقامت براي رجعت . بطؤسير . برج مذكّر مؤنّث را . برج مؤنّث مذكّر را . برج مخالف مزاج مانند سرطان براي مرّيخ . برج مخالف خلق مثل حوت براي مرّيخ .
ربع مذكّر مؤنّث را . ربع مؤنّث مذكّر را . عرض جنوب . صعود در جنوب . هبوط در فلك أوج .
هبوط در فلك تدوير . بودن زيرزمين روزى را بروز . بودن زيرزمين شبى را بشب . درجهء بئر .
حدّ نحس . خانهء نحس براي سعد . ضعف خداوند خانه . نقصان نور . نقصان قدر . تغريب علوي .
تشريق سفلى . مناكرت . حصار ميان دو نحس كه آنرا محصور ومضغوط بين النّحسين خوانند .
ربع مدبر ناقص . عقدهء جوزهرّ براي متحيّره .
امّا 11 نوع حقير اثر : درجهء مظلمه . درجهء قتمه . دوازده بهر نحس . درجهء مؤنّث براي مذكّر . درجهء مذكّر براي مؤنّث . بيت مؤنّث براي مذكّر . بيت مذكّر براي مؤنّث . برج دشمن .
وحشت سير . برج جنوبي . بودن قمر خاصّه در برجى ساقط .
محض مثال از أصناف قوّت فرض مىكنيم كه طالعى افتاد روزى در دو درجهء سنبله وعطارد بر حاقّ درجهء طالع مستقيم وسريع السّير وشمالي وصاعد در فلك أوج وفلك تدوير وآفتاب در 23 درجهء أسد وماه در اوّل سرطان وزهره در اوّل ميزان ومشترى در دوم قوس وزحل در چهارم ومرّيخ در هفتم وى . پس درين فرض طالع عطارد 142 بهره دارد از قوّت . واگر فرض كنيم طالع روزى در اولين درجهء حمل وعطارد در سه درجهء حوت محترق وراجع وهابط در فلك أوج وعرضش جنوبي وبر نقطهء حضيض تدوير وزحل در نه درجهء حوت مقارن ودر قران ممرّ زحل را وقمر در 9 درجهء سنبله ومرّيخ در 9 درجهء جوزا وهر دو سعد ساقط ، مشترى در أسد وزهره در دلو . پس در اين فرض طالع عطارد را 98 بهره است از ضعف زيرا 14 صفت ضعف دارد وهر كدام در مرتبهاى از مراتب وبحسابى كه در عدّهء بهرهها گفتيم مجموعش 98 ميشود .
آنچه نوشتيم مأخوذ است از كتب معتبر نجوم از قبيل جوامع الاحكام بيهقى وكفاية التّعليم أبو المحامد غزنوى ومجمل الاحكام كوشيار جيلى . امّا دلائل قوّت وضعف منحصر باينها نيست بلكه جزئيّات ديگر نيز داريم كه پس از احاطه وغوررسى كامل در دقايق فنّ تنجيم معلوم ميشود . وأستاذ ما بپارهيى از آنها اشاره كرده وعمدهء دلائل قوّت وضعف را در مقابل يكديگر انداخته است والله العالم .
( 1 ) - خد ( نيز ) وخ ( نيرّ ) ندارد .
( 2 ) - بنظر ايشان پيوند ، خ . تحريف دارد . ويا سعود بنظرشان بوند ، حص .
( 3 ) - با ، س . خ .
( 4 ) - بقرينهء ( ع ) وسياق مطلب افزوده شد وگرنه جمله تمام نيست . فإذا كان النيّران متناظرين ومع السّعود أو نظرها وكانا في حظوظهما أو حظوظ السّعود فهما قويّان . وان كانا في مواضع لاتلائمهما وعاداهما النحّوس وأسقطت ( ظ : واستعلت ) عليهما وسقط عنهما السّعود وانكسفا أو قربا من عقدتى الجوزهرّ باقلّ من اثنى عشر درجة وخاصّة بالذّنب منهما فهما ضعيفان ، ع .
( 5 ) - بخانهائى ، خ .