باب سيوم - حالهاء اسمان وزمين « 1 »
[ فصل - صورتهاى فلكى ]
فلك چيست
جسمي است چون گوى گردنده اندر جاى خويش . واندر ميان أو چيزهاست كه حركت ايشان بسرشت خويش بخلاف حركت فلك است ، وما اندر ميان اوييم . وأو را فلك نام كردند از بهر حركت أو كه كرده است همچون حركت بادريسه . وفيلسوفان أو را أثير نام همى كنند .
فلك يكى است يا بيشتر
فلكها هشت گوىاند يك بر ديگر پيچيده ، همچون پيچيدن تويهاى پياز . وخرد « 2 » ترين فلكها آنست كه بما نزديكتر است ، وماه اندر أو همى رود وهمى برآيد وفرود آيد تنها بىهنباز . وهر كرهاى را مقداريست از ستبرى . وستارهء أو را از بهر آن دو بعد اوفتد ، يكى در دورترين وديگر نزديكترين . وكرهء دوم كه زبر وى همى گردد « 3 » آن عطارد است . وسوم آن زهره است . وچهارم آن آفتاب است . وپنجم آن مرّيخ . وششم آن مشترى . وهفتم آن زحل . اين گويهاى هفت ستارهء روندهاند . وز بر اين همه گويى است ستارگان بيابانى را كه ثابته خوانند ايشان را يعنى ايستاده .
هامش
( 1 ) - زمين از نجوم ، حص .
( 2 ) - فرو ، خ .
( 3 ) - كه زبر كرهء قمر است ، خ .