ايشان فرق بود . وكاف را چفته كنند تا لام را نماند . ونون را بزرگتر از رأى وزاي دارند ونقطه زده وبن نون خميده ، تا ميان ايشان فرق بود . زيراك رأى را نقط نزنند وزاي را نقط زنند « 1 » . وميان سين وشين فرق نقط است . وچون نون يايى بآحاد مركب شود نقطهء نون ميان ايشان فرق كند . وانگاه احتياط كنند تا يارا « 2 » نيز نقط زنند . وگر صفر بايد نبشتن بجاى فارغ از عدد زبر « 3 » دايرهء صفر خطّى مماسّ بايد كشيدن ، تا فرق بود ميان أو وميان هي . فامّا بميان رقمهاى هندوان اين خطّ زبر صفر نبايد كشيدن كه آنجاهى نيست . « 4 »
هامش
( 1 ) - زيرا كه زي را نقط نزنند ونون را بزنند ، حص . زيرا كه زاي را نزنند وزى را بزنند ، س
( 2 ) - زي را ، حص . كنند يا را نيز ، س
( 3 ) - زير ، حص . وفوقّها خطّ . ع .
( 4 ) - در نوشتن حروف تقويمى بمرور زمان اندك تصرّفى شده است . چون در مطالب بعدهم حاجت باين قسمت پيدا ميشود قاعدهء معمول را ياد مىكنيم : اعداد نجومى وتقويمى روى حروف أبجد هوز قرار گرفته است . باين ترتيب كه از الف تا طا آحاد است . واز يا تا صاد عشرات . واز قاف تا ظاء مشاله مآت ، وغين هزار است . در اعداد مركّبه عدد بزرگتر را بر كوچكتر مقدم ميدارند بترتيبى كه در فارسي تلفّظ مىكنيم . مثلا يكهزار وسيصد وپنجاه وشش را چنين مينويسند ( غشنو ) . واگر محتاج بتكرار هزار شوند باز مثل تلفّظ فارسي شمارهء تكرار را بر رقم هزار مقدم مينويسند .
( بغ ) يعنى دو هزار ، و ( جغ ) يعنى سه هزار ، وهمچنين آلخ .
وبراي اشتباه نشدن رقمها بيكديگر عادت أهل نجوم بر اين جارى شده است كه : جيم مفرد را دنبال بريده وبىنقطه مىنويسند ، امّا در تضاعيف هزار نقطه ميزنند - دال را بشكل زاويهء منفرجهاى رسم ميكنند كه دو ضلعش اندكى كمانى ومقوّس باشند - ها را بشكل دائره كوچك وكاف مفرد را مسطّح بشكل كوفي مينويسند ، امّا كاف مركّب غير مسطّح نوشته وسركش كاف از بالا بپائين كشيده ميشود شبيه الف ولام خطّ شكسته وتعليق - ياء مفرد را معكوس ومركّب را بشكل دندانه با وتا مينويسند ودر هيچ حال نقطه نميگذارند - نون را در همه حال نقطه ميزنند واگر مفرد باشد از زا بزرگتر وبا دنبالهء خميده رسم ميكنند - باء مفرد مانند جيم مفرد بىنقطه نوشته ميشود مگر در تضاعيف هزار اما ميان تقويم نگاران وزيجنويسان رسم شده است كه بجاى باء تنها يك نقطه ميگذارند - زاء هوز را غالب بىنقطه مينويسند چرا كه موارد استعمال راء مهمله يعنى عدد 200 بقياس معلوم ميشود . ودر صورت بيم از اشتباه نقطه يا علامت ديگر مىنهند - صفر خاصّه در مورد علامت برج حمل دو ضمّه معكوس روى يكديگر نوشته ميشود شبيه بها الف خطّ شكسته . وبجاى خالى از عدد پيشينيان در أرقام نجومى دائرهء كوچكى رسم كرده بالاى آن خطّى مماسّ ميكشيدهاند .