أستاذ ابوريحان كواكب داخل ثور را 32 ( لب ) وخارج أسد را 8 ( ح ) ضبط كرده امّا نظري كاملا دقيق واستادانه بكار برده ودر حاصل جمع ستارگان صور بروج نوشته است : « جملهء ستارگان كه اندر صورتهاى بروجاند سيصد وچهل وشش ستاره است .
از اندازهء نخستين پنج ، وز دوم نه ، وز سوم شصت وچهار ، وز چهارم صد وسى وسه ، وز پنجم صد وپنج ، وز ششم بيست وهفت ، وابرى سه . وآن بيرونست از گيسو كه سه ستاره است » ص 98 نسخهء حاضر . - يعنى اگر سه كوكب ابرى ضفيره يا گيسو را حساب كنيم ، 349 وبدون آنها 346 ستاره ميشود . وبعبارت ديگر ستارگان خارج أسد را هشت ضبط كرده امّا در فذلك حساب پنج شمرده وسه كوكب ديگر را جدا ياد فرموده است تا عقيدهء مشهور را با گفتار بطلميوس موافقت داده وهر دو را رعايت كرده باشد . « 1 »
امّا صاحب كفاية التّعليم نخست شمارهء ستارگان بروج را 346 نوشته وبعد از
هامش
( 1 ) - سه كوكب صفيره عبارتست از سه كوكب سحابى كه بطلميوس جزو كواكب خارج شكل أسد شمرده واين سه كوكب بمنزلهء خوشهء شكل سنبله است . بنابراين شمارهء كواكب مرصوده 1025 ميشود .
امّا گروهى از راصدان اين سه كوكب را بحساب نياورده واز اين جهت عدّهء ستارگان مرصوده را 1022 گفتهاند .
أستاذ ابوريحان كواكب مرصوده را مطابق مشهور 1022 ميداند باين ترتيب كه 346 ستاره از ستارگان صور بروج دوازدهگانه و 360 ستاره در بيست ويك پيكر شمالي و 316 ستاره در پانزده پيكر جنوبي . واز مجموع 1022 كوكب مرصود ، 15 ستاره از قدر اوّل و 45 قدر ثاني و 207 قدر ثالث و 475 قدر رابع و 217 قدر خامس و 58 قدر سادس و 5 ستارهء ابرى . - ولكن برعايت قول بطلميوس همه جا سه كوكب ابرى صفيره را نيز ياد آور شده است .
صاحب كفاية التّعليم هم در شمارهء كواكب مرصوده وهم در أقدار ستارگان وهم در عدّهء ستارگان هر صورتي بدون كم وزياد موافق عقيدهء أستاذ ماست .
امّا اين صوفي در شمارهء ستارگان مرصوده ودر أقدار كواكب هم با بطلميوس وهم با مشهور مخالف است . ابن صوفي 9 كوكبى را كه بطلميوس بنام مظلمه يا خفيّه در جزو ستارگان مرصوده شمرده بحساب نياورده است . واز اين جهت شمارهء كواكب رصد شده بعقيدهء وى 1014 ستاره است ؛ 15 كوكب از قدر اوّل و 37 قدر ثاني و 200 قدر ثالث و 421 قدر رابع و 267 قدر خامس و 70 قدر سادس و 4 سحابى .