علاوة مىكنم كه بيرونى موافق حصهء حركت وسطى شمس وأوج شمس كه خود أو با رصد دقيق معلوم كرده بود جدولى براي مقدار حركت شمس در هر روز در غزنه ترتيب داد كه مبدأش نصف النهار روز سهشنبه آغاز سال 400 يزدگردى است « 1 » .
16 ، 17 - خاصيت فيزيكى الماس وزمرّد
بيرونى براي كشف خاصيت فيزيكى الماس وزمرد شخصا بآزمايش دقيق پرداخت كه شرح آن را در فصل شخصيت علمي واخلاقى وى نوشتيم .
18 - جزر ومدّ انهار ورودخانهها
بيرونى در كشف علّت وچگونگى جزر ومد انهار ورودخانهها مثل رود جيحون ونيل وفرات وهمچنين دريافتن علل وأسباب اين كه چرا أوقات جزر ومد رودخانهها با يكديگر تفاوت دارد از اين قبيل كه مثلا حالت مدّ جيحون در اوقاتى روى مىدهد كه آب دجله وفرات رو بنقصان وكمي مىگذارد تحقيقات تازهء بىسابقه داشت كه شرح آن را در آثار الباقية [ ص 261 ] نوشته است .
19 - چشمههاى متناوب
خاصيت وكشف علّت چشمههاى متناوب را كه ما چشمهء وقت وساعت مى - گوييم ابوريحان دريافته وبيان كرده است « 2 » .
20 - اشكال هندسي گلها وشكوفهها
از جمله اكتشافات وتحقيقات تازهء ابوريحان استنباط اين نكته است كه در شكوفهها وگلها دقايق هندسي بكار رفته ؛ وسبب اين كه شكوفهها وگلها هرگز هفت برگ يا نه برگ نمىشود يعنى شكل مسبّع ومتسّع ندارد بلكه مثلث ومربع ومخمس ومسدس وغيره مىباشد آن است كه ترسيم شكل هفت ضلعى ونه ضلعى
هامش
( 1 ) - قانون مسعودى ج 2 ص 688 - 689 .
( 2 ) - آثار الباقية ص 264 .