روى كتاب شاپورگان مانى معلوم كرد « 1 » وقبل از وى احدى از مورخان اسلامى وغير اسلامى آن را تحقيق نكرده وباين كشف بزرگ نايل نيامده بود .
26 - داريوش وحفر كانال سوئز
ابوريحان اولين دانشمندى است كه پرده از اين راز مهم تاريخي برداشته وبجهانيان آگاهى داده است كه حفر كانال سوئز يا ترعهيى كه براي پيوستن بحر احمر به درياى مديترانه [ - درياى شام ] ايجاد شده از آثار داريوش شاهنشاه إيراني هخامنشى است « 2 » .
27 - تضاعيف خانههاى شطرنج
بيرونى تضاعيف خانههاى شطرنج را كه مبتنى بر تصاعد هندسي است در صورتي كه خانهء أول از يكى آغاز شده باشد بطور دقيق حساب كرده واين نتيجة را بدست داده است :
615 ، 551 ، 709 ، 073 ، 446 ، 18
توضيحا قاعدهء رياضى تضاعيف بيوت شطرنج چنين است [ 1 - 16 16 ] يا [ 1 - 64 2 ] كه نتيجهء هر دو يكى است .
امّا خود ابوريحان باصطلاح قديم جبر ومقابله يعنى « مال » و « مال مال » گفته است « 3 » .
28 - ساختن كرهء جغرافيائى
ساختن كرهء آسمانى كه دواير فلكى مانند معدل النهار ومنطقة البروج ؛ وأحيانا چهل وهشت پيكر كواكب ثابته نيز از روى آن نشان داده مىشود از قديم
هامش
( 1 ) - آثار الباقية ص 118 .
( 2 ) - تحديد نهايات الأماكن .
( 3 ) - آثار الباقية ص 135 - وقسمتى از عبارت خود ابوريحان اين است « متى ضربنا مال مال مال الستة عشر في نفسه وأسقطنا من المبلغ واحدا كان ذلك هو ما يجتمع في جميع بيوت رقعة الشطرنج من التضاعيف إذا ابتدىء في الأول منها بواحد » .