متساوي الأضلاع در دايره ممتنع ومحال است « 1 » .
نگارنده گويد از همين جهت است كه بر مسمط بهاريهء حكيم قاآنى خرده مىگرفتند كه با وجود اين كه خود أو مخصوصا در علوم رياضى دست داشت چرا شكل مسبع را از اشكال گل كه شامل شكوفه نيز مىشود گفته است :
باغ چو از ايزدى جامه مخلّع شود * ظاهر از أنواع گل شكل مضلّع شود
يكى مخمّس شود يكى مربّع شود * يكى مسدّس شود يكى مسبّع شود
الحق بس نادر است هندسهء كردگار
21 - امكان خلأ
ابوريحان بر خلاف جمهور فلاسفه كه قائل بامتناع خلاء بودند خود در اين باره مردد بود ؛ جاذبهء خلأ را كه ممسك أجسام است هم بقوهء علمي وبفراست ذهن دريافته بود . « 2 »
مسألهء ششم از هشت سؤال كه ابوريحان از أبو على سينا اقتراح كرده بود ؛ در خصوص همين مسأله « خلأ » حاكى است از اين كه خارخار اين شبهه در فكر ابوريحان بوده كه با جمهور فلاسفه در امتناع « خلأ » موافقت نداشته ونظر أبو على سينا را در آن باره پرسيده است .
22 - زنبور عسل
ابوريحان دربارهء زنبور نحل وكيفيت ساختن عسل عقيدهء مشهور قديم را كه
هامش
( 1 ) - آثار الباقية ص 298 .
توضيحا در « مقاليد علم الهيئة » نيز اشاره مىكند كه علماى رياضى در صدد يافتن حل اين مشكل يعنى ترسيم شكل هفت ضلعى ونه ضلعى در دايره بوده وبجايى نرسيدهاند .
[ در قانون مسعودى مقالت سوم [ ج 1 ص 272 - 273 ] هم مىگويد كه تا زمان ما وترسبع وتسع يعنى يك هفتم ويك نهم دايره استخراج نشده است اما خود ابوريحان در استخراج وتر تسع حيلهيى رياضى انديشيده وتمحلى بكار برده تا نتيجهء تقريبي آن را بدست آورده است [ قانون مسعودى ص 286 ] .
( 2 ) - آثار الباقية ص 263 .