تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة سرگذشت 108

مساهمون:

صسرگذشت ١٠٨
سينا نيز مزيّت وبرترى واضح دارد . ابوريحان در اين كتاب كوشش داشت كه معادل كلمات عربى وحتّى اصطلاحات متداول علمي را بزبان فارسي خالص بياورد وبدين سبب كتاب تفهيم منبعى سرشار از كلمات أصيل جزيل وجمله‌بنديهاى قديم خوش‌اندام فارسي است . علاوة بر كتاب التّفهيم إفادات فارسي كه از قلم أو در ساير مؤلّفاتش مانند آثار - الباقية وكتاب الجماهر وكتاب الصيدنه تراوش كرده حكايت از مخزنى عظيم در احاطه بلغات وأدبيات فارسي شيواى بليغ مىكند . از باب مثال در آثار الباقية « 1 » در باب جشنها وروزهاى تاريخي وآداب ورسوم ايرانيان هر كجا كلمه يا جمله‌يى فارسي آورده ؛ واز آنجمله رقيه وافسون عقرب را كه حدود دو سطر فارسي سرهء قديم است « 2 » همه را كاملا صحيح ودرست ذكر كرده ، بر خلاف أغلب مؤلفان عربى وحتى پاره‌يى از فارسي زبانان عربىنويس كه گويى أصلا از فارسي اطلاع نداشته وألفاظ وجمله‌هاى اين زبان را بحدى مغشوش ومحرّف ومغلوط نقل كرده‌اند كه تشخيص صحيح از سقيم ناممكن است . وهمچنين در كتاب الجماهر في معرفة الجواهر در أسامي جواهر وفلزّات ودر كتاب الصيدنه در نام گياهها وداروها هر كجا در رديف ألفاظ عربى وهندى ويوناني وغيره ، مرادفات فارسي را ذكر مىكند كاملا صحيح وخالى از عيب ونقص است . مخصوصا كتاب الجماهر علاوة بر اطلاعات عميق كه در گوهرها وأجسام معدنى بدست مىدهد از نظر فوايد تاريخي وأدب فارسي وعربى نيز بسيار مهم وارجمند است . از جمله در دو موضع دو بيت فارسي از غضايرى ومنصور مورد آورده كه
هامش
( 1 ) - ص 215 . ( 2 ) - ص 229 .