تخطي إلى المحتوى الرئيسي

التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — صفحة سرگذشت 105

مساهمون:

صسرگذشت ١٠٥
توضيحا كتاب آثار الباقية تا سال 427 ه . ق كه بيرونى فهرست مؤلفات خود را نوشته است هنوز كامل نشده بود ؛ وگويا پاره‌يى از مطالب آن را خود أو بعد از سال 391 ه . ق بر آن افزوده ؛ وظاهرا از آن جمله است تحقيق در تاريخ تأسيس دولت ساسانيان [ ص 118 ] از روى كتاب شاپورگان مانى كه سألها بعد از تاريخ تأليف آثار الباقية بدست وى افتاده بود . علاوة مىكنم كه در قانون مسعودى بعض مسائل تاريخي را به آثار الباقية حواله مىدهد [ ج 1 ص 69 ] .

[ 2 - كتاب في تحقيق ما للهند من مقولة مقبولة في العقل أو مرذولة ]

2 - كتاب في تحقيق ما للهند من مقولة مقبولة في العقل أو مرذولة كه « كتاب ما للهند من مقولة . . . » وباختصار « كتاب الهند » نيز مىگويند . اين كتاب بدرخواست أبو سهل عبد المنعم بن علي بن نوح تفليسى در سال 422 ه . ق تأليف يا تدوين شده ونيز با تصحيح ومقدمهء زاخائو بار أول در لايپزيك سال 1925 م . وبار دوم با تصحيح ديگر در حيدر آباد دكن سال 1958 چاپ شده است .

[ 3 - كتاب التفهيم لاوائل صناعة التنجيم ]

3 - كتاب التفهيم لاوائل صناعة التنجيم كه خود ابوريحان آنرا يك بار بفارسى ويك بار بعربي براي ريحانه بنت حسن ( يا بنت حسين ) خوارزمي در سال 420 ه . ق نوشته است . تفهيم عربى با ترجمهء انگليسى در اكسفورد بسال 1933 م . وتفهيم فارسي اوّل بار با تصحيح وتعليقات اين حقير ( جلال همايى ) در طهران سال 1316 - 1318 ش . ه بچاپ رسيده ودر اين أيام با تجديد نظر ومقدمه وتعليقات تازه تجديد طبع شده است . توضيحا علاوة بر آنچه در مقدمهء طبع أول نوشته‌ايم أستاذ مختصّ أبو الحسن علي بن أحمد نسوى از رياضىدانان قرن پنجم هجرى نيز كتاب المقنع را كه در حساب هندى است أول بار بفارسى براي مجد الدولهء ديلمى نوشت وبعد همان را بعربي نقل كرد ؛ خواجة نصير الدّين طوسي نيز همان عمل را در كشف القناع نمود