از بزرگترين شاعران گذشته از او پرسان مىكند « 1 » . . . و از قرار معلوم گرايش ادبى ابن عباس نزد ياران و شاگردانش معروف بوده ، چنانكه ابو الفرج اصفهانى نقل مىكند : مردى به ابن عباس رو كرد و پرسيد : بزرگترين شاعر كيست ؟
ابن عباس گفت : اى ابو اسود دئلى به او خبر بده .
ابو اسود گفت : او كسى است كه مىگويد :
فإنّك كاللّيل الّذى هو مدركى * و إن خلت أنّ المنتأى عنك واسع « 2 »
« همانا تو همچون شب هستى كه مرا دربر مىگيرد ؛ هرچند گمان مىكنم فاصله ميان من و تو زياد است » .
ابن عباس ذوق شعرى سرشارى داشت و شعر خوب را مىپسنديد . اين سخن اوست كه مىگويد : اين سخن بسان سخن پيامبران است :
ستبدى لك الأيّام ما كنت جاهلا * و يأتيك بالأخبار من لم تزوّد « 3 »
« روزگار به زودى آنچه را نمىدانستى آشكار مىكند و كسى كه توشهاى نطلبيده خبرها را براى تو مىآورد » .
حتى او خود شعر مىگفت . عمر بن ابى ربيعه مصراع :
تشطّ غدا دار جيراننا
« فردا خانهء همسايگان ما ، دور مىشود » را خواند و ابن عباس بلافاصله مصراع ديگر آن را آورد :
و للدّار بعد غد أبعد
« و آن خانه پسفردا دور تر مىشود » .
عمر به ابن عباس گفت : همينطور است كه گفتى ، خدا تو را رستگار كند . آيا اين بيت شعر را شنيده بودى ؟
ابن عباس گفت : خير ، ولى شايسته است مصراع ديگرش چنين باشد . « 4 »
محمّد بن مصعب شعرى براى ابن عباس سرود و گفت :
ما أكثر العلم و ما أوسعه * من ذا الّذى يقدر أن يجمعه
« دانش چه بسيار و پردامنه است ! چه كسى توانايى گردآورى آن را دارد . . . ؟ »
هامش
( 1 ) - همان مأخذ ، ج 2 ، ص 192 - 193 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ج 11 ، ص 5 .
( 3 ) - ابن قتيبه ، عيون الأخبار ، ج 2 ، ص 191 .
( 4 ) - الأغانى ، ج 1 ، ص 73 .