كاش در ميان شما دو تن مانند او بود ، بلكه اى كاش در ميان شما يكى مانند او بود كه ببيند آنچه او در دشمن شما مىبيند ، در آن صورت بار شما بر من آسان مىگشت ، و اميدوار مىشدم كه برخى از كژىهاى شما راست شود ، و من شما را از آنچه كرديد بازداشتم امّا مرا معصيت و نافرمانى نموديد ؛ پس - من و شما - همانگونه گشتيم كه آن گوينده از قبيلهء هوازن گفته است :
و هل انا الّا من غزيّة ان غوت * غويت و ان ترشد غزيّة ارشد « 1 »
فصل سخن او عليه السّلام با خوارج وقتى كه به كوفه بازگشت در حالى كه در پشت آن قرار داشت و پيش از آنكه وارد آن گردد
پس از حمد خداوند و ستايش او ، خداوندا ! اين جايگاهى است كه هر كه در آن پيروز گردد ، به پيروزى در روز قيامت سزاوارتر خواهد بود ؛ و هركه در آن متهم شود يا گناه ورزد ، پس او در آخرت كور و گمراهتر خواهد بود .
شما را به خدا سوگند مىدهم ! آيا مىدانيد و به ياد مىآوريد كه ايشان وقتى قرآنها را بلند كردند و گفتيد : دعوت آنان به قرآن را اجابت كنيم ، من به شما گفتم : من نسبت به اين افراد از شما داناترم ، ايشان نه اصحاب دين هستند و نه قرآن ، من با اينان در كودكى و بزرگى بودم و مىشناسم كه بد كودكان و بد مردانى بودهاند ، و شما بر حق و درستى خود برويد ، اين گروه قرآنها را تنها از روى فريب و نيرنگ و ضعف براى شما بلند كردند ، در آنجا شما رأيم را نپذيرفتيد و گفتيد : بلكه از ايشان مىپذيريم . پس من به شما گفتم :
گفتههايم را به شما و نافرمانىهاى شما را نسبت به من به ياد داشته باشيد ، و چون جز قرآن را نپذيرفتيد ، بر آن دو داور شرط نمودم كه زنده كنند آنچه را كه قرآن زنده كرده و بميرانند آنچه را كه قرآن ميرانده است ؛ پس اگر به حكم قرآن حكم كردند ، ما نمىتوانيم با حكم كسى كه به آنچه در قرآن است داورى نموده مخالفت كنيم ؛ و اگر سر برتافتند ، ما از
هامش
( 1 ) . آيا من جز از غزيّه هستم ، اگر گمراه شود ؛ من نيز گمراه شوم ، و اگر غزيّه هدايت شود ، من نيز هدايت شوم .