آنجا برد و پناه داد .
أَجْحَفَ - إِجْحَافاً [ جحف ] السيْلُ بهِ : سيل او را برد ، - الدّهرُ بِالنّاس : روزگار مردم را سختى داد و نابود كرد ، - فلانٌ بِعَبْدِه : فلانى بندهء خود را بيش از طاقتش تكليف كرد ، - بفلان : به فلانى ضرر و زيان رسانيد .
أَجْحَمَ - إِجْحَاماً [ جحم ] تِ النارُ : آتش برافروخته و شعلهور شد ، - عَن الأَمر : از آن كار دست كشيد و باز ايستاد .
الأَجْحَم - م جَحْمَاء ج جُحْم و جُحُم و جَحْمَى [ جحم ] : آنكه چشمان بسيار سرخ دارد ، آنكه چشمانش ورم كرده باشد .
أَجَدَّ - إِجْدَاداً [ جدّ ] فلانٌ : فلانى در كار سعى و كوشش كرد ، - الأمْرَ : در آن امر يا كار تحقيق نمود ، آن كار را محكم كرد ، - فى الأمرِ : در آن كار به درستى كوشيد .
اين تعبير ضد ( هَزَل ) است ، - الشيءَ : آن چيز را نو و تازه كرد ، - ثوباً : جامهاى نو پوشيد ، - الطريقُ : راه هموار شد ، - الرّجلُ : آن مرد راه راست و هموار را پيمود .
الأَجَدّ - [ جدّ ] : آنچه كه نوتر باشد ، پستان خشك و بى شير .
أَجْدَى - إِجْدَاءً [ جدو ] : به دريافت عطا و بخشش نايل شد ، - فلاناً : به فلانى عطا كرد ، - الأمرَ : آن امر را سودمند و بى نياز كرد ؛ « لا يُجدِي عنكَ هذا » : اين كار نو را بى نياز نمىكند .
الأَجْدى - [ جدو ] : سودمندتر ، نافعتر .
الأَجَدَّان [ جدّ ] : شب و روز كه هيچگاه كهنه نمىشوند . اين كلمه مفرد ندارد و به هيچيك از شب و روز ( الأَجَدّ ) نگويند .
أَجْدَبَ - إِجْدَاباً [ جدب ] المكان : در آن مكان باران نيامد و زمين آن خشك شد ، - القومُ :
آن قوم دچار قحطى و خشكسالى شدند ، - الأرضَ : آن زمين را خشك و بى آب يافت ، - فُلاناً : بر فلانى وارد شد ولى غذاى ميهمان نزد او نيافت .
أَجْدَحَ - إِجْدَاحاً [ جدح ] السويقَ : آرد را با كمى آب و شير و مانند آنها آميخت .
أَجْدَرَ - إِجْدَاراً [ جدر ] النبتُ و الشجرُ : گياه و درخت بسان آبله جوانه زد ، اين تعبير مجاز است .
الأَجْدَع - م جَدْعَاء ، ج جُدْع [ جدع ] : آنكه داراى بينى بريده باشد .
أَجْدَفَ - إِجْدَافاً [ جدف ] القومُ : آن قوم داد و فرياد برآوردند .
الأَجْدَل - م جَدْلَاء ، ج جُدْل [ جدل ] : پيچيده و محكم ، « ساعِدٌ اجْدَل » : بازوى ستبر و نيرومند ، - ج أجادل : باز پرنده ، صفتى كه چيره باشد ، ريشهء كلمه ( الجَدْل ) به معناى سختى است .
الأَجْدَليّ - [ جدل ] : باز پرنده ، شاهين .
الأَجَذّ - م جَذّاء ، ج جُذّ [ جذّ ] : آنكه شكسته و ناتوان شده باشد .
أَجْذَى - إِجْذَاءً [ جذي ] فلاناً عنه : فلانى را از او منع كرد .
أَجْذَرَ - إِجْذَاراً [ جذر ] هُ : او را خسته و ناتوان و بيچاره كرد .
أَجْذَفَ - إِجْذَافاً [ جذف ] الطائرُ : پرنده در بال زدن شتاب كرد ، - القَاربَ : قايق رانى كرد ، - تِ المرأة : زن گام كوتاه برداشت .
أَجْذَلَ - إِجْذَالًا [ جذل ] فلاناً : فلانى را شادمان كرد .
أَجْذَمَ - إِجْذَاماً [ جذم ] يدَه : دست او را بريد ، - عَن الشّيء : از آن چيز روى گردان شد ، - عليه : قصد بر آن كرد ، - فى سَيْرِهِ : در رفتن شتاب كرد .
الأَجْذَم - م جَذْمَاء ، ج جَذْمَى [ جذم ] : آنكه به بيمارى جذام دچار است ، آنكه دست يا انگشتانش بريده شده باشد ؛ « هو اجْذَمُ الحُجَّة » : نه دليلى دارد و نه زبانى كه با آن سخن گويد .
أَجَرَ - - أَجْراً و إِجَارَةً الرجلَ على كذا : به آن مرد پاداش و مزد كارش را داد .
أَجَّرَ - تَأْجِيراً الدارَ فلاناً و من فلان : خانه را به او اجاره داد ، - الطَّير . گل را پخت و آجر ساخت .
أَجَرَّ - إِجْرَاراً [ جرّ ] هُ الرمحَ : او را با نيزه زد و نيزه را با او به جانب خود كشانيد ، - هُ الدّين : براى پرداخت بدهى به او مهلت داد .
الأَجْر - ج أُجُور : مزد ، پاداش ، - ج أجُور و آجَار : اجر ، ثواب ، مكافات .
أَجْرَى - إِجْرَاءً [ جرو ] تِ الكلبةُ : ماده سگ بچهدار شد ، يا تولههايش با آن همراه شدند .
أَجْرَى - إِجْرَاءً [ جري ] الماءَ : آب را روان ساخت ، - القِصَاصَ : حكم قصاص را جارى كرد ، - الأمرَ : آن كار را اقدام كرد ، - كذا :
به آن كار پرداخت ؛ « اجْرَى تجربَةً » : تجربه بدست آورد و از آن استفاده نمود ؛ « اجْرى تحقيقاً » : به تحقيق پرداخت ، - الكلمةَ : كلمه را صرف كرد و صرف عبارت از تنوين دادن به كلمه و جزّ آن با كسره است .
الإجْرَاء - مص ، اقدام ، تنفيذ ، اجرا .
الإجْرَاءَات - اتخاذ تدابير لازم ؛ « اتَّخَذَ اجراءَات » : تدبيرها در نظر گرفت ؛ « اجْرَاءَات قانونية » : انجام كارها بموجب قانون .
الإجْرَائيّ - منسوب به ( الإجْراء ) است ؛ « السُّلْطَةُ الإجْرائية » : قوهء تنفيذيّه ( دولت ) .
الأَجْراس - [ جرس ] : « ذاتُ الأَجْراس » ( ح ) : به واژه ( ذات ) رجوع شود .
أَجْرَبَ - إِجْرَاباً [ جرب ] القومُ : شتران آن قوم به بيمارى گال يا گرى دچار شدند ، - هُ : او را به بيمارى گرى دچار كرد .
الأَجْرَب - م جَرْبَاء ، ج جُرْب و جِرَاب و جَرْبَى و أَجَارِب : آنكه به بيمارى گرى دچار است .
الأُجْرَة - ج أُجَر : مزد كارگر ، اجاره بها ، گونهاى ماليات ؛ « اجْرَةُ الْبَريد » : هزينهء پست ؛ « اجْرَةُ النقل » : كرايهء وسيلهء نقليه .
الأَجْرَد - م جَرْدَاء ، ج جُرْد [ جرد ] : انسان بى مو كه در زبان متداول به آن ( اجْرُوديّ ) گويند ، زمينى كه در آن گياه نباشد ، آنكه تمام و خالى از نقص باشد ؛ « يومٌ او شهرٌ او عامٌ اجْرَد » : روز يا ماه يا سال تمام و كامل ؛ « ما رأيتُهُ منذ اجْرَدَيْن » : او را از دو روز يا دو ماه يا دو سال تمام تاكنون نديدهام ؛ « لبنٌ اجْرد » : شير بى سرشير ، - من الخَيل : اسب