( جَهَشَ ) است ، - بِالبُكاءِ : براى گريستن آماده شد ، - تِ النّفسُ : دل او تپيد و آمادهء گريستن شد ، - هُ : او را شتابانيد .
أَجْهَضَ - إِجْهَاضاً [ جهض ] تِ المرأةُ : آن زن جنين خود را انداخت ، - فلاناً : او را لغزانيد ، - هُ عن الأمر : او را از آن كار بازگردانيد و دور كرد ، - هُ عن مَكانِه : او را از جاى خود راند و دور كرد .
أَجْهَمَ - إِجْهَاماً [ جهم ] الجوُّ : هوا داراى ابر بى باران شد .
الأَجُوج - [ أجّ ] : مرد دلباخته و برافروخته .
أَجْوَدَ - إِجْوَاداً [ جود ] الشيءَ : آن چيز را خوب و نيكو ساخت ، - الفَرَسُ : آن اسب نيكو شد .
الأَجْوَد - م جَوْدَاء ، ج جُود و أَجَاوِيد [ جود ] :
افعل التفضيل است به معناى ( الأَكْرم ) :
بهتر ، گراميتر .
الأَجْوَف - م جَوْفَاء ، ج جُوف [ جوف ] : تو خالى يا آنكه داراى شكم تهى و فراخ باشد ، - مِن الأفعال : و از افعال فعلى است كه حرف دوم يا عين الفعل آن داراى حرف عله باشد كه بر دو قسم است واوى مانند ( قَالَ ) و يائى مانند ( بَاعَ ) ، « رَجُلٌ اجْوَف » : مرد ترسو و بزدل .
الأَجْوَل - [ جول ] : افعل التفضيل است به معناى بسيار گرد آلود ؛ « يومٌ أَجْوَلُ » : روز پر گرد و خاك .
الأَجِيج - [ أجّ ] : سختى گرما ؛ « اجِيجُ النّار » :
شعلهء آتش ، سر و صداى بسيار كه آميخته با گفتگو و صداى رفت و آمد باشد الخ ؛ « اجيجُ القَوم » : آميخته شدن صداها و آمد و شد آن قوم با يكديگر ؛ « أَجِيجُ المَاء » : صداى ريزش آب بسيار .
أُجِيدَ - [ جود ] تِ الأرضُ : باران سودمندى بر زمين باريد .
الأَجْيَد - م جَيْدَاء و جَيْدَانة ، ج جُود [ جيد ] :
آنكه گردنى بلند و زيبا دارد . گاهى خود گردن با واژهء [ الجَيَد ] وصف مىشود مانند « عُنقٌ اجْيَد » : گردنى زيبا .
الأَجِير - ج أجَرَاء : مزدور ، كارگر روز مزد .
أَحْ - صداى سرما زده .
أَحَّ - - أَحّاً : سرفه كرد .
الأَحَاجيّ - [ حجو ] : گونهاى لغز و معما .
الأُحَاح - تشنگى ، خشم .
أُحَادَ - [ أحد و وحد ] : اين واژه معدول « واحدٍ واحدٍ » است ؛ « جَاؤوا أحَادَ » : يكنفر يكنفر آمدند .
أَحَارَ - إِحَارَةً [ حور ] الجوابَ : پاسخ به پاسخ داد .
الأَحَاسِن - [ حسن ] : جمع ( الأَحْسَن ) است ؛ « احَاسِنُ القَومِ » : خوبان و نيكان آن قوم .
أَحَاشَ - إِحَاشَةً [ حوش ] الصيدَ : شكار را براى بدام انداختن برانگيخت ، - عليه الصيدَ : در شكار كردن به او كمك و يارى كرد .
أَحَاطَ - إِحَاطَةً [ حوط ] به : از همهء جهات آن را زير نظر گرفت ، - هُ عِلْماً بكِذا : او را از چيزى آگاه ساخت ، - به عِلماً : از آن امر آگاه شد .
أَحَاقَ - إِحَاقَةً [ حيق ] به : مرادف ( أحاظ ) است ، - الشّيءَ بِكذا : آن را به چيزى زير نظر گرفت .
أَحَاكَ - إِحَاكةً [ حوك و حيك ] تِ الشفرةُ اللحمَ :
تيغ گوشت را بريد ، - فيه السَّيفُ او الكلامُ :
شمشير يا سخن در او اثر كرد ؛ « ما احَاك سيفُهُ » : شمشير او نبريد ؛ « ضَرَبَهُ فما احَاكَ فيه السّيف » : او را با شمشير زد ولى شمشير در او اثر نكرد .
أَحَالَ - إِحَالَة [ حول ] الشيءُ : سالها بر آن چيز گذشت ، - اللَّهُ الحولَ : خداوند سال را به پايان رسانيد ، - بِالمكان : در آنجا يكسال اقامت كرد ، - الأمرَ على فلان : آن كار را به فلانى واگذار كرد ، - الغريمَ بدينهِ على آخر :
بدهى وامدار را به ديگرى حواله داد ، - تِ الحكومةُ فلاناً على او الى المعاش و احالتْهُ الى التقاعد : دولت فلانى را بازنشسته كرد و براى او حقوق بازنشستگى تعيين نمود ، - الرّجُلُ : آن مرد چيز نشدنى و سخن محال گفت ، - العينَ : چشم را چپ كرد و از مركز اصلى آن منحرف نمود ، - فى ظهر الدابّة : بر پشت ستور جست و بر آن نشست .
الأَحَامِس - [ حمس ] : جمع ( الأَحْمس ) است ، - من السنين : سالهاى سخت .
أَحَانَ - إِحَانَةً [ حين ] هُ اللَّهُ : خدا او را نابود كند .
أَحَبَّ - إِحْباباً [ حبّ ] هُ : به معناى ( حَبَّهُ ) او را دوست داشت مىباشد ولى كاربرد اين كلمه كمتر از ( احَبَّ ) است ، - الزّرعُ : كشت دانهدار شد .
أَحْبَى - إِحْبَاءً [ حبو ] الرامي : تيرانداز تير را به هدف نتوانست بزند ؛ « رَمَى فَاحْبَى » :
تيراندازى كرد ولى تير را به نشانه نزد .
أَحْبَرَ - إِحْبَاراً [ حبر ] هُ : او را خورسند و شادمان كرد ، - تِ الأَرضُ : زمين پر از گياه شد .
أَحْبَسَ - إِحْبَاساً [ حبس ] المالَ : ثروت و مال را در راه خدا وقف كرد .
أَحْبَطَ - إِحْبَاطاً [ حبط ] عملَه : كار خود را باطل كرد ؛ « احْبَطَ مُؤامرةً » : توطئه را ريشه كن كرد ، - عَنه : از او روى گردان شد ؛ « تَعَلَّقَ به ثمَّ احْبَطَ عنه » : به او پيوست و سپس از وى روى گردان شد ، - الضّربُ زيداً : اثر ضربهاى كه به زيد زده شده از بين رفتنى نيست .
أَحْبَكَ - إِحْبَاكاً [ حبك ] هُ : آن كار را استوار كرد و نيكو انجام داد .
أَحْبَلَ - إِحْبَالًا [ حبل ] المرأَةَ : آن زن را آبستن كرد ، - النّخلَ : نخل را گرد نرى زد .
الأُحْبُول - ج أَحَابيل [ حبل ] : دام شكار .
الأُحْبُولة - ج أَحَابِيل : مرادف ( الأُحبُول ) است .
احْتاجَ - احْتِيَاجاً [ حوج ] إِليه : به او نيازمند شد .
احْتَازَ - احْتِيَازاً [ حوز ] الشيءَ : آن چيز را بدست آورد ، آن چيز را گردآورى كرد .
احْتَاضَ - احْتِيَاضاً [ حوض ] : براى خود حوض ساخت .
احْتَاطَ - احْتِيَاطاً [ حوط ] به : دربارهء او