كرد ، - الرّجُلُ : آن مرد داراى گلَّهى بزرگ شتران شد .
أَعَلَّ - إعْلَالًا [ علّ ] الرجُلَ : آن مرد را پياپى نوشانيد ، - هُ اللَّهُ : خداوند او را بيمار كند ، - الكَلِمَةَ : آن كلمه را اعلال كرد .
أَعْلَى - إعْلَاءً [ علو ] الشيءَ : آن چيز را بلند كرد ؛ « اعْلى شَأْنَهُ » : مقام او را بالا برد ، از آن چيز بالا رفت ، - المتاعَ عن الدّابَّةِ : متاع را از پشت ستور پائين آورد .
الأَعْلَى - م عُلْيَا : ج عُلىً [ علو ] : افعل التفضيل است ، متضاد ( الأَسْفَل ) است ؛ « مُؤْتَمَرٌ مُنْعَقِدٌ على اعْلى مُستَوى » : جلسهاى منعقد در بالاترين سطح ؛ « اعْلاهُ » : آنچه كه در بالا باشد ، آنچه كه پيشاپيش باشد ، گذشته ، قبلا ؛ كما ذُكِرَ اعْلاه « : به همان نحو كه گفته شد .
الإعْلَالَ - [ عَلّ ] : مص ، تغيير حرف با قلب يا ساكن كردن و يا حذف .
الإعْلام - [ علم ] : مص ؛ « إعلامُ الحُكْم » : رأى دادگاه كه از سوى دادرس صادر مىشود .
الإعْلَان - [ علن ] : مص ، - ج إعلانات : آگهى بازرگانى است كه در روزنامهها و يا در نشريات ويژه بر ديوار آويزند يا ميان مردم پخش كنند .
أَعْلَفَ - إعْلَافاً [ علف ] الطلْحُ : درخت موز بار آورد .
أَعْلَقَ - إعْلَاقاً [ علق ] القَوْسَ : براى كمان آويزه ساخت تا آن را بياويزد ، - الصَّائدُ :
شكارچى شكار را در دام خود آويخت ، - الرّجُلُ : بر تن خود زالو آويخت تا خون بمكد ، - الشيءَ بالشيءِ : آن چيز را به چيزى ديگر آويخت ، - ظِفْرَهُ بالشيءِ :
ناخن خود را در آن چيز فرو برد .
أَعْلَمَ - إعْلَاماً [ علم ] هُ الأمرَ و بالأمر : او را به آن امر آگاه كرد ، - الثّوبَ : براى جامه نشان دوخت ، - على كذا من الكِتَابِ و غيره : براى موضعى از كتاب و جز آن نشانه قرار داد ، - الفَرَسَ : بر آن اسب پشم رنگين در جنگ آويخت ، - نَفْسَهُ : خود را در جنگ به سيماى جنگجو و دلاور در آورد .
الأَعْلَم - م عَلْمَاء ، ج عُلْم [ علم ] : اسم تفضيل است ؛ « اللَّهُ اعْلَمُ » : خداوند داناتر از هر دانائى است ، آنكه در لب بالايش شكاف باشد .
أَعْلَنَ - إعْلَاناً [ علن ] هُ الأمرَ و بالأمرِ : امر را بر او آشكار كرد ، - عَن شيءٍ : از آن چيز آگهى كرد ، - الحربَ عَلَيْهِ : بر عليه او اعلان جنگ داد .
الأُعْلُومَة - ج أَعَالِيم [ علم ] : علامت ، نشانه .
أَعَمَّ - إعْمَاماً [ عمّ ] : داراى عمويان كريم و بخشنده شد .
الأَعَمّ - [ عمّ ] : اسم تفضيل است ، گروه بسيار ، غليظ و سفت .
أَعْمَى - إعْمَاءً [ عمي ] الرجُلَ : آن مرد را نابينا كرد ، او را نابينا يافت .
الأَعْمَى - م عَمْيَاء ، ج عُمْي و عُمْيَان و أَعْمَاء و عُمَاة [ عمي ] : نابينا ، نادان ؛ « مَا اعْمَاهُ » : چه بسيار كوردل است ؛ « مَكانٌ اعْمَى » : جائي كه در آن راه به جائى نبرند .
أَعْمَدَ - إعْمَاداً [ عمد ] الشيءَ : زير آن چيز ستونى قرار داد .
أَعْمَرَ - إعْمَاراً [ عمر ] المنزلَ : خانه را آباد كرد ، - الأرضَ : زمين را آباد يافت ، - هُ المكانَ : او را وادار به ساختن آن مكان كرد ، - هُ ارضاً : زمين را مادام العمر در اختيار او قرار داد ، - عليه : او را بى نياز كرد .
الأَعْمَش - م عَمْشَاء ، ج عُمْش [ عمش ] : آنكه ضعف بينائى همراه با ريزش اشك داشته باشد .
أَعْمَقَ - إعْمَاقاً [ عمق ] البئْرَ : چاه را گود كرد .
أَعْمَلَ - إعْمَالًا [ عمل ] هُ : او را بعنوان كارگر به كار گمارد ، - الآلةَ او الرأيَ : آن ابزار يا انديشه را به كار گرفت ، - الرجلَ : كارمزد آن مرد را داد ، - الكلمةَ فى الكلمةِ : آن كلمه را عامل كلمهى بعدى گردانيد ، - الفِكْرَ او الذهنَ فى : انديشه و هوش را در چيزى به كار برد ، - الرّمحَ : با نيزه او را زد ، - السّيفَ فى رقابهم : با شمشير آنها را كشت .
الأَعْمَه - م عَمْهَاء ، ج عُمْه [ عمه ] من الأَمكنة :
جاى بى نام و بى نشان كه از آن به جائى راه نبرند .
الأَعْمَيَانِ - [ عمي ] : سَيْل و آتش سوزى .
أَعَنَّ - إعْنَاناً [ عنّ ] اللجامَ : براى لگام عنان ساخت ، - الفرسَ : جلوى اسب را با لگام گرفت .
أَعْنَى - إعنَاءً [ عنو ] الرجلَ : آن مرد را خوار و زبون كرد ، - تِ الأرضُ النّباتَ : زمين گياه رويانيد .
أَعْنَى - إعْنَاءً [ عني ] الرجُلَ : آن مرد را آزرد و به او تكليف شاق كرد ، - الكِتَابَ : براى كتاب عنوان نوشت .
الأَعْنَان - [ عنّ ] : اطراف درختان ؛ « اعْنَانُ السَّماءِ » : كرانه و دامنهى آسمان كه به چشم خورد .
أَعْنَتَ - إعْنَاناً [ عنت ] الراكبُ الدابَّةَ : سوار ستور را بيش از طاقتش خسته كرد ، - الرَّجُلَ : آن مرد را در مهلكه و نابودى قرار داد ، - الجَابرُ الكَسِيرَ : شكسته بند بر استخوان شكسته توجّه دقيق نكرد و شكستگى بدتر شد .
الأَعِنَّة - [ عنّ ] : جمع ( عِنَان ) است ؛ « دَعِ الأُمورَ تجرى فى اعِنَّتِها » : امرها را رها كن تا در مجراى طبيعى خود قرار گيرند .
أَعْنَدَ - إعْنَاداً [ عند ] فلاناً : با او معارضه كرد ، - العِرقُ : خون از رگ روان شد و بند نيامد .
أَعْنَسَ - إعْنَاساً [ عنس ] تِ الجاريةُ : آن دختر بزرگسال و پير دختر شد .
الأَعْنَش - م عَنْشَاء ، ج عُنْش [ عنش ] : آنكه شش انگشت در دست داشته باشد .
أَعْنَفَ - إعْنَافاً [ عنف ] الأمرَ : آن كار را با سختى گرفت ، - هُ : با او به سختى رفتار كرد .
الأَعْنَف - [ عنف ] : سخت و ناروا ، ضد ( الرَّفيق ) است .
أَعْنَقَ - إعْنَاقاً
الكلبَ : بر گردن سگ