اين كتاب و كتاب پيشين را اصلاح نمودم و اين را نيز براى محمد بن موسى ترجمه كردم و اين كتاب و كتاب پيش از علم پيشين بشمار مىآيند .
20 - فى حيلة البرء
كتاب او در « چارهء بهبود » . اين كتاب را در چهارده مقاله قرار داده و غرض او در آن اينست كه بيان كند كه چگونه هريك از بيماريها بروش قياس درمان مىشود و در اين مورد بر عوارض عمومى كه مورد نظر است اكتفا مىگردد و از ميان آنها آنچه كه موجب درمان هريك از بيماريها مىشود استخراج مىشود . او در اين مورد بآوردن مثالهاى كمى از اشياء جزئى استناد مىجويد . او شش مقاله از اين كتاب را براى مردى بنام ايارن تأليف كرده است در مقاله اول و دوم اصول صحيحى را كه پايهء اين امر در اين علم بر آنها نهاده شده بيان كرده و اصول نادرستى را كه ارسطراطس و ياران او پايه نهادند درهم شكسته است . در چهار مقاله ديگر درمان جدائى پيوستگى اعضا را توصيف كرده است . ايارن پيش از آنكه جالينوس كتاب را تمام كند درگذشت سپس جالينوس از او خواست كه آن را تمام كند سپس او هشت مقالهء ديگر را براى او نوشت . در شش مقالهء اول درمان بيماريهائى كه در اعضاى مشابهة الاجزا پيش مىآيد توصيف كرد و در دو مقالهء ديگر درمان بيماريهاى اعضاى مركبه را بيان نمود و در مقاله اول از شش مقالهء نخستين درمان همهء اقسام سوء مزاج كه در يك عضو پيدا مىشود توصيف كرد و من باب مثال آن توصيف را بر آنچه كه در معده حادث مىشود جارى ساخت . در مقالهء پس از آنكه همان مقالهء هشتم از كتاب است درمان اقسام تبهائى كه در روح است يعنى تب روز را توصيف مىكند و در مقالهء پس از آن يعنى مقالهء نهم درمان تب مطبقه را وصف مىنمايد و در مقالهء دهم درمان تبى را كه در اعضاى اصلى است يعنى تب دق را توصيف مىكند و در آن جميع آنچه كه در اين باره از استعمال حمام بايد دانست بيان مىنمايد . در مقاله يازدهم و دوازدهم درمان تبهائى كه از عفونت اخلاط بوجود مىآيند بيان مىكند . تبهائى را كه خالى از اعراض غريبه است در مقاله يازدهم و آنهائى كه همراه با اعراض غريبه است در مقالهء دوازدهم آورده است . اين كتاب را سرجس به سريانى ترجمه كرده بود ترجمهء شش مقاله اول در وقتى صورت گرفته بود كه او در ترجمه ضعيف بود ولى هشت مقالهء