مىگوييم در اين مسأله سه مبحث هست :
اوّل : در حكم مسأله در نماز جماعت :
دوم : در حكم آن ، هنگامى كه امام جمعه مشغول خطبهء نماز جمعه است .
سوم : در حكم آن ، هنگام شنيدن قرائت قرآن در ساير اوقات و احوال .
مبحث اوّل : گفته شده : بر مأمومى كه به امام جماعت جامع الشرايطى اقتدا كرده در نمازهايى كه بايد بلند خوانده شوند هرگاه قرائت او به گوشش مىرسد ، واجب است قرائت او را گوش دهد و خاموش بماند . و بعضى آن را مستحب دانستهاند ، و آنچه در روايات آمده ؛ نهى از قرائت در آن حالت است . و امّا اينكه ساكت ماندن حتّى از تسبيح و ذكر گفتن هم واجب باشد ، دليلى بر آن نيافتم ، بلكه دليل بر خلاف آن در اخبار موجود است ، و تفصيل سخن را در فقه تحقيق كردهايم .
مبحث دوم : گفته مىشود : بر حاضرين در محل برپايى نماز جمعه واجب است خاموش بمانند و گوش فرادهند ، و به قولى : بر نمازگزاران واجب است ، و به قولى : بر آن تعداد كسانى كه نماز جمعه به آنها منعقد مىگردد ، و به قولى : بر كسانى از مأمومين كه صداى خطبه به گوششان مىرسد استماع و سكوت واجب است ، و بعضى هم مستحبّ دانستهاند و كسانى كه آن را واجب شمردهاند ، اختلاف دارند و بعضى قائلند : واجب است هر دو خطبه را از اوّل خطبه تا به آخر گوش دهند . و بعضى گويند : خاموش ماندن و گوش دادن به حد اقل واجب از دو خطبه واجب است ، و بعضى خاموش ماندن و گوش دادن به مواعظ دو خطبه را واجب شمردهاند ، و قول به استحباب و پيش گرفتن راه احتياط روشن و راست است ، و تفصيل سخن در اينجا از مقصود ما خارج است .
مبحث سوم : يعنى وجوب يا استحباب خاموش ماندن هنگام به گوش رسيدن قرائت قرآن در مطلق اوقات و احوال ، كه مقصود اصلى ما - در اينجا - ياد كردن همين مبحث است زيرا كه در كتب علماى اعلام حقّ آن كاملا ادا نشده است : از بسيارى از فقهاى عامّه قول به وجوب خاموش ماندن و گوش دادن هنگام شنيدن قرآن بهطور مطلق حكايت شده ، ولى علماى اماميّه قدّس سرّه به نفى وجوب و اثبات استحباب قائل شدهاند ، و عدهاى از آنان بر اين مطلب حكايت اجماع كردهاند ، و همين قول حق است .
مكيال المكارم في فوائد دعاء للقائم ( ع ) ( مكيال المكارم در فوائد دعا براى حضرت قائم ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 458
مساهمون: ميرزا محمد تقي الأصفهاني
ص٤٥٨