علمى نسبت دهد كه به تو خبر داده است ، اى سدير آيا در آنچه از كتاب عز و جل نيز خواندهاى اين را يافتهاى كه :
قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ
« 1 » ؛ بگو تنها گواه بين من و شما خدا و عالمان حقيقى به كتاب خدا كافى خواهد بود . گويد : عرضه داشتم : آن را خواندهام فدايت گردم ، فرمود : آيا كسى كه همهء علم كتاب نزد اوست داناتر است يا كسى كه بخشى از علم كتاب نزدش هست ؟ عرض كردم : بلكه كسى كه تمام علم كتاب نزد او هست گويد : پس آن حضرت با دست به سينهء خود اشاره كرد و فرمود : علم كتاب به خدا سوگند همهاش نزد ما است ، علم كتاب به خدا سوگند همهاش نزد ما است .
توجه و تتمّه مطلب : به اين حديث شريف نظر كن و در آن از اوّل تا آخر تدبّر بنماى كه صحت آنچه گفتيم برايت معلوم مىشود ، اينكه آنچه از ايشان عليهم السّلام صادر گشته كه بر سلب علم از خودشان مشتمل است بر ظاهرش نيست ، بلكه به خاطر نوعى از مصلحت از آنان صدور يافته ، چنانكه آن جناب عليه السّلام دانستن جاى كنيزك را از خود نفى كرد ، از اين جهت بوده كه افرادى از اهل نفاق يا غلو در مجلس بودهاند ، و يا از جهت ديگرى غير از اين از جهاتى كه آن حضرت مىدانسته ، سپس وقتى مانع بر طرف گشت آن حضرت عليه السّلام وفور و بسيارى علم خود را توضيح داد ، و اينكه همه چيز را مىداند ، و علم غيب دارد ، كه به اسم خداوند - جلّ جلاله - سوگند ياد كرد به اينكه همهء علم كتاب نزد اوست ، و اين دلالت دارد بر اينكه آن جناب عالم به غيب است و به آنچه بوده و آنچه خواهد بود به جهت آنچه دانستى از آياتى كه دلالت دارد بر اينكه خداوند - عزّ و جل - همهء آنها را در كتاب - كه لوح محفوظ است - ثبت فرموده است ، و اين حديث همچون ساير احاديث دلالت مىكند بر علم امام به تمام آنچه در لوح محفوظ هست ، از همين روى در چند زيارت و روايت از امام عليه السّلام تعبير آمده به : « عيبة علم اللّه » ؛ مخزن علم خداوند ، و بر شما باد كه در كلمات ايشان عليهم السّلام جستجو و تدبّر كنيد تا ايمانتان بيشتر و يقينتان كاملتر شود ، و توفى از خدا است .
دنبالهاى از بحث در تأييد مطلب : حافظ برسى رحمه اللّه در كتاب مشارق انوار اليقين گفته : امام عليه السّلام از چند جهت از لوح محفوظ برتر و بالاتر است :
اوّل : اينكه « لوح » ظرف حفظ و ظرف سطرها و نوشتههاست ، و امام محيط بر سطرها و اسرار سطرهاست ، پس او از لوح افضل است .
هامش
( 1 ) . سوره رعد ، آيه 43 .