و خلاصهء سخن اينكه امام خواسته است با اين مطلب را از راوى پوشيده بدارد ، و شاهد بر اين است اوّل سخن از سؤال و جواب . و نيز شاهد بر آنچه ياد كرديم فرمايش امام صادق عليه السّلام است به ابو جعفر محمد بن النعمان احول در حديث طولانى شريفى كه در تحف العقول و غير آن روايت آمده كه : اى پسر نعمان ؛ همانا عالم نمىتواند هرچه را مىداند به تو خبر دهد ، زيرا كه آن سرّ خداوند است كه به جبرئيل سپرده ، و جبرئيل به حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله راز گفت ، و محمد صلّى اللّه عليه و إله آن را به على عليه السّلام سپرد ، و على عليه السّلام به حسن عليه السّلام سپرد ، و حسن آن را به حسين عليه السّلام سپرد ، و حسين آن را به على عليه السّلام سپرد ، و على آن را به محمد عليه السّلام سپرد ، و محمد آن را به كسى [ منظور خود آن حضرت است ] راز گفت ، پس شتابزدگى مكنيد كه به خدا سوگند اين امر سه بار نزديك شد شما آن را فاش كرديد ، پس خداوند آن را به تأخير انداخت ، به خدا شما هيچ سرّى نداريد مگر اينكه دشمنتان از شما آن را بهتر مىداند . . . « 1 » . در اين كلام دقت و تأمل كنيد ، كه براى كسى كه گوش شنوايى داشته باشد فرياد مىزند كه امامان عليهم السّلام وقت فرج را مىدانستهاند ولى از سوى خداى تعالى مأمور بودهاند كه آن را كتمان نمايند چونكه شيعيان تحمل آن را ندارند .
اگر بگوييد : بنابراين لازم است كه سخن امام عليه السّلام در خبر ابو حمزه دروغ باشد ، زيرا كه آن حضرت عليه السّلام فرمود : و پس از آن نزد ما وقتى براى آن قرار داده نشد ؟ در جواب گويم : شيخ اجل محمد بن الحسن صفّار در كتاب بصائر الدّرجات به سند صحيح خود از حضرت امام صادق عليه السّلام آورده كه فرمود : به درستى كه من كلمهاى را مىگويم هفتاد وجه در آن هست كه از عهدهء هريك مىتوانم بيرون آيم « 2 » . و به سند خود از على بن ابى حمزه آورده كه گفت : من و ابو بصير بر حضرت ابى عبد اللّه امام صادق عليه السّلام وارد شديم ، در همان حال كه ما نشسته بوديم حضرت ابو عبد اللّه عليه السّلام سخنى گفت . من در دل گفتم : اين را براى شيعيان خواهم برد ، به خدا اين حديثى است كه اصلا مثل آن را نشنيدهام ، گويد : پس آن حضرت عليه السّلام به صورت من نگاه افكند سپس فرمود : من يك حرف را بر زبان مىآورم هفتاد وجه در آن برايم هست ، اگر بخواهم اين را مىگيرم و اگر بخواهم آن را مىگيرم « 3 » .
و به سند صحيح خود از حضرت امام صادق عليه السّلام آورده كه فرمود : شما تا وقتى كه معانى كلام ما را بشناسيد فقيهترين مردم هستيد ، همانا سخن ما بر هفتاد وجه منصرف مىگردد « 4 » .
هامش
( 1 ) . تحف العقول ، 229 .
( 2 ) . بصائر الدرجات ، 359 ؛ باب 9 .
( 3 ) . بصائر الدرجات ، 32 ؛ باب 9 .
( 4 ) . بصائر الدرجات ، 329 ؛ باب 9 .