قرار داده و ثبت فرموده است ، پس خداى تعالى فرموده :
وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ
« 1 » ؛ و همه چيز را در امام مبين شماره كردهايم . و او تعالى فرموده :
حم * وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ
« 2 » ؛ كه در روايات چندى آمده كه امير المؤمنين عليه السّلام همان امام مبين است .
و در كافى از امام موسى كاظم عليه السّلام در حديث نصرانىاى كه مسلمان شد آمده اينكه : حم رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و كتاب مبين ؛ على امير المؤمنين عليه السّلام مىباشد . « 3 »
و روايات در ابواب و چگونگىهاى علوم امامان عليهم السّلام بيش از آن است كه شمارش گردد ، اگر مىخواهيد بخشى از آنها را ببينيد بر شما باد به كتاب بصائر الدرجات - كه خداى تعالى مصنف آن را بهترين پاداش دهد - . « 4 » و روايات مستفيضى وارد شده كه تمام امامان عليهم السّلام در علم و نيز در شجاعت و ديگر صفات پسنديده مساوى هستند ، و اينكه آنچه را امير المؤمنين عليه السّلام دانسته بود امام بعد از او هم دانسته است ، و همينطور امامان ديگر .
حال كه اين مطلب را دانستى گوييم : همانطور كه خداوند در لوح محفوظ آسمان علم همه چيز را ثبت فرموده ولى جز آنچه صلاح است آشكار شود را إظهار نمىنمايد ، و غير از آن را از اهل عالم مخفى مىدارد ، برحسب اقتضاى احوال اشخاص و زمانها ، همينطور لوح محفوظى كه در زمين قرار داده است ، و هر علمى كه در لوح آسمان ثبت فرموده و در وى نيز به وديعت سپرده است ، براى اهل عالم ، از آن ظاهر نمىسازد مگر آنچه را صلاح در إظهار آن است ، و غير از آن را از ايشان مخفى مىدارد ، چنانكه خداى - عزّ و جل - فرموده :
وَ لكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما يَشاءُ
« 5 » ؛ و ليكن روزى خلق را به اندازهاى كه بخواهد نازل مىگرداند . و خداى تعالى فرموده :
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُها ثابِتٌ وَ فَرْعُها فِي السَّماءِ تُؤْتِي أُكُلَها كُلَّ حِينٍ بِإِذْنِ رَبِّها
« 6 » ؛ آيا نمىبينى كه خداوند چگونه كلمهء پاكيزه را به درخت زيبايى مثل زده كه اصل ساقهء آن برقرار باشد و شاخهء آن به آسمان بر شود ، و به إذن پروردگارش همهء اوقات ميوههاى مأكول و خوش دهد . كه امام عليه السّلام همان درخت پاكيزه است - چنان كه در روايات بسيار بلكه متواترى آمده - و ميوهء آن علم اوست كه هرچه بخواهد به إذن پروردگارش از آن إفاضه مىكند ، بر هركس و هرگونه كه بخواهد ، چنانكه از روايات متواتر و بسيارى كه از ايشان عليهم السّلام رسيده ظاهر مىشود .
هامش
( 1 ) . سوره يس ، آيه 12 .
( 2 ) . سوره دخان ، آيه 1 و 2 .
( 3 ) . اصول كافى ، 1 / 479 .
( 4 ) . بصائر الدرجات ، 127 ؛ باب 6 ، ح 3 .
( 5 ) . سوره شورى ، آيه 27 .
( 6 ) . سوره ابراهيم ، آيه 24 و 25 .