آنچه را انكار مىدارند از آنها بپوشانيد . سپس آن حضرت عليه السّلام فرمود : به خدا سوگند ! آن كسى كه به جنگ با ما برخاسته ، زحمتش بر ما بيشتر نيست از كسى كه آنچه را اكراه داريم از قول ما مىگويد . . . . « 1 »
و در همان كتاب در حديث ديگرى از آن حضرت عليه السّلام آمده كه فرمود : فاشكنندهء امر ما همچون انكاركنندهء آن است . « 2 » نيز از آن حضرت عليه السّلام است كه فرمود : همانا نه دهم دين در تقيّه كردن است و هركس تقيّه ندارد دين ندارد . . . . « 3 » و در همين معنى روايات بسيارى است .
دستهء ششم : كسانى هستند كه عقل و معرفتشان ضعيف است ، مؤمنانى كه نمىتوانند اسرار را تحمّل و قبول يا حفظ و مخفى كنند ، از اين دسته نيز به حكم عقل و نقل بايد اسرار و رازها را نهفته داشت ، چنانكه در احاديث گذشته ياد گرديد .
و در كافى در خبر صحيحى از حضرت ابو جعفر باقر عليه السّلام آمده كه فرمود : به خدا سوگند محبوبترين اصحابم نزد من پرهيزكارترين و فقيهترين و رازدارترين آنها است ، و بدترين و ناخوشايندترين آنان كسى است كه هرگاه بشنود حديثى به ما نسبت داده مىشود و از ما روايت مىگردد آن را نپذيرد و از آن بدش بيايد و آن را انكار نمايد ، و كسى را كه به آن عقيده دارد تكفير كند ، و حال آنكه او نمىداند شايد كه آن حديث از سوى ما صادر شده و به ما منسوب گرديده ، و او با اين انكار از ولايت ما خارج مىشود « 4 » .
و در بصائر الدرجات به سند خود از حضرت ابى عبد اللّه امام صادق عليه السّلام آمده كه فرمود : با مردم به آنچه مىشناسند رفتار كنيد و از آنچه منكرند واگذاريد ، و بر خودتان و ما حملهها را متوجه نسازيد ، به درستى كه امر ما سخت دشوار است كه آن را متحمل نمىشود جز فرشتهء مقرب ، و يا پيغمبر مرسل ، يا بندهء مؤمنى كه خداوند دلش را براى ايمان آزموده باشد . « 5 » و به سند خود از امام صادق عليه السّلام از پدرش عليه السّلام آورده كه فرمود : روزى در محضر امام على بن الحسين عليهما السّلام سخن از تقيّه به ميان آمد . آن حضرت فرمود : به خدا اگر ابوذر مىدانست در دل سلمان چيست او را مىكشت ، و حال آنكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ميان آن دو ، برادرى برقرار كرده بود . پس دربارهء ساير مردم چه گمان داريد ؟ همانا علم علما صعب مستصعب ( سخت دشوار ) است ، آن را
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، 2 / 222 .
( 2 ) . اصول كافى ، 2 / 224 .
( 3 ) . اصول كافى 2 / 217 .
( 4 ) . اصول كافى ، 2 / 223 .
( 5 ) . بصائر الدرجات ، 26 .