بپردازند و حج بيت اللّه را به جاى آورند ، و ماه رمضان را روزه بگيرند ، و سپس به چيزى كه خداوند كرده يا پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله انجام داده بگويند : آيا [ بهتر نبود ] خلاف اين را انجام مىداد ؟ يا چنين چيزى در دل داشته باشند ، به همين سبب مشرك خواهند بود . آنگاه آن حضرت عليه السّلام اين آيه را تلاوت كرد :
فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً
« 1 » ؛ هرگز ، به پروردگارت سوگند ! ايمان نخواهند داشت تا اينكه تو را در مورد آنچه از نزاعها و خصومتها در ميانشان روى مىدهد حاكم نمايند سپس از آنچه حكم كردهاى در دل هيچ اعتراضى نداشته باشند و كاملا تسليم فرمان تو گردند . سپس امام صادق عليه السّلام فرمود : بر شما باد تسليم شدن » « 2 » .
گونهء ششم : گاهى عجله كردن سبب مىشود كه شخص ، حكمت غيبت را انكار نمايد و اين در حقيقت انكار عدل خداى تعالى و نسبت دادن ناشايست به او است - كه خداوند بسيار برتر از آن است - و برخى از حكمتهاى غيبت و طولانى شدن آن در بخش چهارم در حرف عين گذشت ، و بعضى از اسرار آن بعد از ظهور آن حضرت - صلوات اللّه عليه - ظاهر خواهد شد .
گونهء هفتم : اينكه گاهى عجله كردن و تسليم نبودن ، سبب سبك شمردن احاديث ائمهء معصومين عليهم السّلام مىشود كه به انتظار امام غايب - عجّل اللّه فرجه الشّريف - امر فرمودهاند ، پس شخص شتابزده از جهت عجله كردنش آن اخبار را سبك مىشمارد ، و با اين كار در شمار كفار قرار مىگيرد ، چون سبك شمردن سخنان امامان عليهم السّلام در حقيقت سبك شمردن خود آنان است ، و سبك شمردن آنان بىاعتنايى به خداى - عزّ و جل - است ، و سبك شمردن خداى عز و جل كفر ورزيدن به او مىباشد ، به خداى تعالى از گمراهى پس از هدايت پناه مىبريم .
در كتاب تحف العقول از امام صادق عليه السّلام در بيان كفر و ايمان روايت آمده كه فرمود : « و گاهى از ايمان بيرون مىرود به پنج جهت از كارهايى كه همه به هم شباهت دارند و معروف هستند : كفر ، شرك ، گمراهى ، فسق و مرتكب شدن گناهان كبيره . پس معنى كفر هر معصيتى است كه از روى نفى و انكار و سبك شمردن و سهلانگارى انجام گردد ، در هر كارى كه كوچك باشد يا بزرگ ، و فاعل آن كافر است ، و معنى آن معنى كفر است . . . . « 3 »
گونهء هشتم : بسا مىشود كه عجله كردن مايهء ردّ اخبارى كه در مورد فرج و ظهور مولايمان عليه السّلام رسيده خواهد شد ، چون شخص عجول و شتابزده به خاطر تنگى سينه و كمى صبرش وقتى
هامش
( 1 ) . سورهء نساء ، آيه 65 .
( 2 ) . اصول كافى ، 2 / 398 .
( 3 ) . تحف العقول ، 244 .