احتمال را ذكر كرده و استشهاد نموده به اينكه واژه « ناس » در روايات بسيار آمده كه خصوص عامّه منظور هستند ؟
مىگويم : كلمهء « ناس » در اخبار با قرينه بر آنان اطلاق گرديده و در اينجا قرينهاى بر آن نيست بنابراين از اخبار صحيح صريح به صرف احتمال نمىتوان دست برداشت .
اگر بگوييد : در « مستدرك » از حسين بن حمدان روايت كرده كه وى در كتابش از حضرت رضا عليه السّلام خبرى آورده كه تصريح دارد به اينكه ياد نمودن اسم شريف آن حضرت - كه محلّ بحث است - و ساير نامها و القاب آن جناب در صورت ايمنى از ترس جايز مىباشد و علّت نهى از آن جز به خاطر ترس و تقيّه نيست . آن روايت چنين است كه از على بن الحسن بن فضّال ، از ريّان بن الصلت آورده كه گفت : از حضرت امام رضا على بن موسى عليهما السّلام شنيدم كه مىفرمود :
قائم مهدى عليه السّلام فرزند فرزندم حسن است ، كسى بعد از غيبتش بدنش را نمىبيند و اسمش را نبرد تا وقتى كه آشكار شود و اسمش اعلان گردد كه آن وقت هركسى مىتواند نام او را ببرد . به آن حضرت عرضه داشتيم : اى سرور ما ! اگر بگوييم : صاحب غيبت و صاحب زمان و مهدى جايز است ؟ فرمود : همهء اينها مطلقا جايز است و من شما را از تصريح كردن نام مخفى او از دشمنانمان نهى كردم كه او را نشناسند .
مىگويم نمىتوان اين خبر را مورد عمل قرار داد به چند وجه ؛
يكم : اينكه حسين بن حمدان ضعيف است ، چنانكه در كتاب « الوجيزه » آمده و در « نقد الرجال » از نجاشى آورده : حسين بن حمدان حضينى جنبلانى ابو عبد اللّه ، فاسد المذهب بوده ، كتابهايى دارد . همين مطلب نيز در « منتهى المقال » آمده است و به نقل از خلاصه در همان كتاب آمده ؛ حسين بن حمدان جنبلانى - به ضمّ جيم و سكون نون و باء - حضينى - به حاء مضمومه و ضاد و نون بعد از ياء - ابو عبد اللّه مذهبش فاسد و دروغگو بوده ، ملعون است به گفتههايش توجه نمىشود . و مانند همين سخن از رجال ابن داوود نقل شده ، ولى او خصينى - به خاء و صاد و ياء و نون - ضبط كرده است .
و از دلايل صحيح نبودن اعتماد بر او اينكه عالم محقق نورى رحمه اللّه در اينجا بر اين روايت اعتماد ننموده ، با اينكه آن را در باب القاب حضرت حجّت - عجّل اللّه فرجه الشريف - روايت كرده است و اين عالم جليل از بزرگان آگاهان به احوال راويان است ، چنانكه بر كسى كه در كتابهاى او نظر كند ، پوشيده نمىماند . خداوند تعالى به او بهترين پاداش را از جهت خدمت به اسلام و مسلمين
مكيال المكارم في فوائد دعاء للقائم ( ع ) ( مكيال المكارم در فوائد دعا براى حضرت قائم ( ع ) ) ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: ميرزا محمد تقي الأصفهاني
ص١٧٦