دو : اينكه عدم تخفيف عذاب را دربارهء كسى بدانيم كه شفاعتكنندهاى در اين جهت نداشته باشد . و اللّه العالم .
فايدهء دوم : فرمايش رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله كه : پنج چيز به من داده شد كه به احدى از پيغمبران پيش از من داده نشده . . . ، به ظاهر دلالت مىكند كه شفاعت از ويژگىهاى آن حضرت است ، و اين منافات دارد با آن رواياتى كه دلالت مىكند شافعان بسيارى روز قيامت هستند ، و مىتوان بين اين دو قسم روايات را به چند وجه جمع كرد :
اوّل : اينكه منظور از اعطاء شفاعت به آن حضرت - بهطور خصوص - وعده و اجازهء شفاعت در دنيا باشد ، كه به پيغمبران و شافعان ديگر اين وعده و اجازه داده نشده . شاهد بر اين وجه در تفسير قمى دربارهء آيهء شريفهء :
وَ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ ؛
« 1 » و شفاعت سود نمىبخشد مگر براى كسى كه خداوند به او اجازه داده باشد . فرموده : هيچيك از انبيا و رسولان الهى روز قيامت شفاعت نمىكنند تا اينكه خداوند اجازه دهد ، مگر رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله كه خداوند پيش از روز قيامت به او اجازهء شفاعت داده ، و شفاعت براى او است و براى امامان از اولاد او ، بعد از آن براى پيامبران عليهم السّلام .
دوم : اينكه منظور شفاعت عام و فراگير باشد كه هيچيك از اولين و آخرين نيست مگر اينكه به شفاعت محمد صلّى اللّه عليه و إله احتياج دارد - چنانكه در حديث گذشت - و ديگران براى قوم و عشيره يا طايفهء مخصوصى شفاعت مىكنند ، پس شفاعت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله اعم و اتمّ شفاعتها است چون همهء خلايق به آن نياز دارند ، و آن حضرت به كسى جز خالق متعال نياز ندارد .
سوم : اينكه شفاعت جايز نيست مگر پس از آنكه خداوند اذن و اجازه دهد . خداوند فرموده :
مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ؛
« 2 » چهكسى نزد او شفاعت مىكند مگر به اجازهء او .
و نيز فرموده :
ما مِنْ شَفِيعٍ إِلَّا مِنْ بَعْدِ إِذْنِهِ ؛
« 3 » هيچ شفاعتكنندهاى نيست مگر پس از اجازهء او .
و فرموده :
إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ ؛
« 4 » مگر آن را كه پروردگار رحمان اجازه داده باشد .
و فرموده :
إِلَّا مِنْ بَعْدِ أَنْ يَأْذَنَ اللَّهُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَرْضى ؛
« 5 » مگر پس از آنكه به هركس كه بخواهد ، خداوند اذن فرمايد و رضا دهد .
هامش
( 1 ) . سوره سبأ ، آيه 23 .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 255 .
( 3 ) . سوره يونس ، آيه 3 .
( 4 ) . سوره نبأ ، آيه 38 .
( 5 ) . سوره نجم ، آيه 26 .