روايات بسيارى كه قسمتى از آنها را در بخش اوّل كتاب آورديم دلالت بر اين معنى هست .
و امّا دليل نقلى : روايات بسيار زيادى وارد شده كه قسمتى از آنها را مىآوريم :
1 - در اصول كافى به سند خود از حضرت امير المؤمنين على عليه السّلام آورده كه در تفسير آيهء :
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اللَّهِ كُفْراً ؛
« 1 » آيا نديدى آنان كه نعمت الهى را به كفر بدل ساختند . فرمود : ما آن نعمت هستيم كه خداوند بر بندگانش عنايت كرده ، و به سبب ما رستگار شوند آنان كه رستگار مىشوند روز قيامت . « 2 »
2 - در غاية المرام از دو تفسير عيّاشى و قمى از امير مؤمنان عليه السّلام آمده كه دربارهء آيهء :
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
« 3 » فرمود : ما نعيم هستيم . « 4 » مثل همين حديث از امام صادق عليه السّلام نيز رسيده است .
3 - و از حضرت ابو الحسن موسى بن جعفر عليهما السلام منقول است كه فرمود : ما نعمت مؤمن و علقم كافر هستيم . « 5 »
علقم : حنظل است ، يعنى خربزهء ابو جهل كه در تلخى به آن مثل مىزنند . البته كافر به خيال فاسد خودش امام را تلخ مىپندارد چون از امام منزجر است ، يا اينكه منظور قيامت است كه مؤمن به خاطر ايمانش به امامان معصوم عليهم السّلام به انواع نعمتهاى ابدى متنعّم است و كافر به سبب كفرش به امامان عليهم السّلام دچار عذابهاى هميشگى و عقوبتهاى دائمى مىشود .
4 - و در مجمع البيان ، از عيّاشى به سند خود از حضرت ابو عبد اللّه صادق عليه السّلام آمده كه فرمود :
ما خاندان پيامبر ، همان نعيم هستيم كه خداوند بر بندگانش به [ وجود ] ما عنايت فرموده ، و به ما بندگان الفت گرفتند ، پس از آنكه پراكنده بودند ، و به [ وسيلهء ] ما خداوند متعال دلهايشان را مأنوس نمود ، و آنان را برادر ساخت پس از آنكه دشمن بودند ، و به ما آنان را به اسلام هدايت كرد . و همين است نعمتى كه قطع نمىشود ، و خداوند از حقّ نعمتى كه بر مردم عنايت فرموده - و آن پيغمبر و خاندان او عليهم السّلام است - از آنان سؤال مىنمايد . « 6 »
5 - در كفاية الأثر و كمال الدين از محمد بن زياد ازدى روايت كردهاند كه گفت : از مولايم موسى بن جعفر عليهما السلام دربارهء آيهء :
وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً ؛
« 7 » و خداوند نعمتهاى ظاهر و
هامش
( 1 ) . سوره ابراهيم ، آيه 28 .
( 2 ) . كافى : 1 / 217 .
( 3 ) . سوره تكاثر ، آيه 9 .
( 4 ) . غاية المرام : 259 .
( 5 ) . تأويل الآيات الظاهرة : 2 / 851 .
( 6 ) . مجمع البيان : 10 / 535 .
( 7 ) . سوره لقمان ، آيه 20 .