3 - اينكه خداوند متعال صبر و استقامت در محنتها و سختىها را به او عنايت فرمايد ، و در نرسيدن به مقصود به او تحمّل و خويشتندارى دهد ، و دشوارىها را بر او آسان گرداند ، همچنانكه آهن را براى داوود عليه السّلام نرم كرد .
البته تمام اينها بر فرض آن است كه حكمت الهى بر آن نباشد كه فرج كلّى واقع شود ، و آن صاحب دعوت نبوى و صولت حيدرى و شجاعت حسينى ظهور يابد ، كه اگر آن فرج واقع شود مقصود نهايى و منظور اصلى تحقق يافته است .
و بايد گفت كه ظاهرا اين امر بر استحباب دلالت دارد ، و نديدهام كه كسى از علماى ما به وجوب آن فتوى داده باشد . و شاهد بر مستحببودنش علّت آوردن در جملهء بعد است ، اضافه بر اينكه در فرمايشات امامان عليهم السّلام اوامر بسيارى هست كه بر استحباب دلالت دارد ، و نيز اگر واجب بود بيشتر اهل ايمان بلكه همهء ايشان آن را مىشناختند ، چون عامّ البلوى است ، همانطوركه ساير واجبات را مىشناسند .
و اينكه امر با واژهء : ( أكثروا : بسيار دعا كنيد ) آمده بر آنچه از احتمالات اختيار كرديم دلالت دارد .
2 - زياد شدن نعمت
سخن در اين باره در چند فصل بيان مىگردد :
الف ) اينكه وجود آن حضرت عليه السّلام نعمت است .
ب ) شكر نعمت واجب است .
ج ) شكر نعمت مايهء فزونى آن است .
د ) معنى شكر .
ه ) دعا كردن از اقسام شكر است ؛ و اشاره به اقسام ديگر .
الف ) وجود آن حضرت - عجّل اللّه فرجه الشريف - نعمت است : عقل و نقل هردو بر اين معنى دلالت دارند .
دليل عقلى : ترديدى نيست كه مهمترين و ارزندهترين نعمتها آن است كه مايهء رستگارى به شناختن معارف ربّانى و علوم سودمند ، و رسيدن به درجات و الا و نعمتهاى جاودانهء اخروى مىشود ، و اين نعمت همان امام است كه به او خداوند شناخته مىشود و عبادت مىگردد ، و بندگان به سبب او به آنچه بخواهند از مقامات عاليه و عنايات خاصّه نايل مىآيند ، چنانكه در