ايمان آوردنش سودى ندارد . فرمود : « الآيات هم الأئمّة المشطرة و الآية المنتظرة القائم عليه السّلام » ؛ آيات ، امامان « مشطره » « 1 » هستند و آيهء منتظره قائم عليه السّلام است ، پس آنروز نفعى ندارد كسى را ايمانش ، اگر پيش از آنكه آن حضرت با شمشير قيام كند ايمان نياورده باشد - هرچند كه به پدران او ايمان داشته است - . « 2 »
و در حديث مروى در بحار در وصف آن حضرت از امام ابو جعفر باقر عليه السّلام چنين آمده : كسى را توبه نمىدهد و در راه خدا ملامت احدى او را نمىگيرد . . . « 3 » و روايات ديگرى كه به ظاهر باهم تعارض دارند ، و با اين وجه ، خلاصهء مطلب چنين است كه آن حضرت پيش از خروج دابّة الارض توبه و ايمان را از مخالفين مىپذيرد و پس از آن ديگر قبول نيست .
اگر بگوييد : با توجه به روايتى كه در تفسير برهان دربارهء آيهء :
يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ . . .
« 4 » آمده ، اين وجه بعيد به نظر مىرسد ؛ روايت چنين است : از امام ابو عبد اللّه صادق عليه السّلام كه فرمود :
پيوسته خداوند را در زمين حجّتى بوده كه حلال و حرام را بداند و مردم را به راه خدا دعوت كند ، و حجّت از زمين قطع نمىشود مگر چهل روز پيش از روز قيامت ، پس هنگامى كه حجّت رفع شود در توبه هم مسدود مىگردد . « و لم ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أن ترفع الحجّة . . . » ؛ « 5 » و فايده نمىبخشد كسى را ايمانش ، اگر ايمان نياورده باشد پيش از آنكه حجّت برداشته شود .
در جواب مىگويم : البته مردم در زمان ظهور امام عليه السّلام از گناهان معصوم نخواهند شد ، و منظور از اين خبر اين است كه مكلّف اگر معصيت كند و پيش از آنوقت معيّن توبه نمايد ، توبهاش قبول مىشود ، و هنگامى كه حجّت مرتفع گردد ، در توبه نيز بسته مىشود . بنابراين منافاتى بين اين روايت و آن وجه نيست .
و به وجه ديگرى نيز مىشود بين اين اخبار جمع كرد كه شايد بهترين وجوه باشد ؛ و آن اينكه حضرت مهدى عليه السّلام توبهء كسانى را كه بداند ايمان آنها از روى حقيقت و اخلاص است ، مىپذيرد ، ولى از كسانى كه به زبان و ظاهر مؤمن باشند نمىپذيرد و ديگر كار از كار گذشته است . شاهد بر اين مطلب را قبلا آورديم كه آن حضرت حكم به باطن مىكند - كه اختصاص به
هامش
( 1 ) . اين كلمه در كمال الدين آمده ولى در تفسير برهان موجود نيست ، بههرحال اين كلمه يا از شطر به معنى اتصال گرفته شده ، يعنى امامانى كه سلسلهء آنها به هم متصل است ، و يا از شطير به معنى غريب گرفته شده ، اشاره به غربت آنها و اينكه يارانى نداشتند تا حقّ خود را بگيرند ، و در اين امر منتظر حضرت حجّت - عجّل اللّه فرجه الشريف - مىباشند . ( مؤلف )
( 2 ) . كمال الدين : 2 / 336 .
( 3 ) . بحار الانوار : 53 / 354 .
( 4 ) . سوره انعام ، آيه 158 .
( 5 ) . تفسير البرهان : 1 / 564 .