اين كدام دابّه است ؟ عمّار گفت : به خدا قسم نمىنشينم و نه غذا مىخورم و نه چيزى مىآشامم تا اينكه آن را به تو نشان دهم . سپس با آن مرد به سوى امير المؤمنين عليه السّلام شتافت . آن حضرت خرما و كره تناول مىكرد ، به عمّار فرمود : پيش بيا اى ابو اليقظان ! عمّار نشست و شروع به خوردن كرد . آن مرد تعجب كرد و وقتى عمّار برخاست ، به او گفت : سبحان اللّه ، اى ابو اليقظان ! تو سوگند خوردى كه چيزى نخورى و نياشامى و ننشينى تا آن ( دابّة الارض ) را به من نشان دهى ! عمّار گفت : اگر تعقّل كنى متوجه مىشوى كه آن را به تو نشان دادم . « 1 »
و از آن حضرت منقول است كه فرمود : رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله به امير المؤمنين عليه السّلام رسيد درحالىكه در مسجد خوابيده ، شنها را جمع كرده و بر آنها سر نهاده بود ، پيغمبر صلّى اللّه عليه و إله با پا او را حركت داد و فرمود : اى دابّة اللّه برخيز ! يكى از اصحاب كه شاهد ماجرا بود ، عرض كرد : يا رسول اللّه ! آيا ما يكديگر را به اين نام بخوانيم ؟ فرمود : نه ، و اللّه اين فقط به او ( على ) اختصاص دارد ، و اوست دابّهاى كه خداوند در كتاب خود از آن ياد كرده است . « 2 »
همين مقدار از روايات ان شاء اللّه در اين زمينه كفايت مىكند .
4 - اينكه در صدر حديث سابق الذكر حضرت فرمود : ( پس از آن هنگام توبه برداشته خواهد شد . . . ) دلالت دارد بر اينكه حضرت حجّت - عجّل اللّه فرجه الشريف - توبه و ايمان را از كسانى كه پيش از خروج دابّة الارض به كفر و طغيان آلوده بودهاند ، مىپذيرد . و هرگاه دابّة الارض خروج كند توبه برداشته شود ، و كسى كه پيشتر ايمان نداشته ايمان آوردن به كارش نمىآيد .
و اينچنين روايات مختلفى كه در اين باب آمده جمع مىشود ؛ در بعضى از اين روايات آمده امام عصر - ارواحنا فداه - توبه را قبول مىكند ، كه در بحث قتل كافرين آورديم ، و حاصل آنها چنين است كه آن حضرت اسلام را بر آنها عرضه مىكند ، هركس اطاعت نمود نجات يابد و هركس نپذيرفت كشته مىشود ، و بعضى ديگر از روايات دلالت مىكند بر اينكه آن حضرت اسلام را از كسانى كه پيش از آن مسلمان نبودهاند نمىپذيرد و توبهء كسى را قبول نمىكند ، چنانكه شيخ صدوق رحمه اللّه در كتاب كمال الدين از حضرت ابى عبد اللّه صادق عليه السّلام دربارهء قول خداوند - عزّ و جلّ -
يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ لا يَنْفَعُ نَفْساً إِيمانُها لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ ؛
« 3 » آن روز كه بعضى از آيات پروردگارت رسد براى كسى كه از پيش ايمان نياورده يا با ايمانش خيرى حاصل ننموده باشد ،
هامش
( 1 ) . بحار الانوار : 53 / 53 .
( 2 ) . بحار الانوار : 53 / 52 .
( 3 ) . سوره انعام ، آيه 158 .