كيف در تقسيم اوليّه به چهار قسم كلى منقسم مىشود كه عبارتند از : كيفيّات محسوس ، كيفيّات نفسانى ، كيفيّات مختص به كميّات و كيفيّات استعدادى . مبناى اين تقسيم و حصر ، استقراء است .
فصل دوازدهم : كيفيّات محسوس
خاصّهء اينگونه كيفيّات اين است كه در فعل خود ديگرى را همانند خود مىكنند ، مثل حرارت كه آنچه در كنارش قرار گيرد نيز گرم مىشود و يا سياهى كه شبح يا تصوير خود را بر چشم مىاندازد .
كيفيّات محسوس منقسم مىگردد به مبصرات ، مسموعات ، مذوقات ، مشمومات و ملموسات .
1 . مبصرات عبارتند از : رنگها و نور . مشهور اين است كه رنگها كيفيات عينى هستند كه خارج از حس وجود دارند . نوع بسيط رنگ ، سفيدى و سياهى است و ديگر رنگها حاصل از تركيبات مختلف اين دو رنگ اصلى است . بعضى نيز گفتهاند رنگهاى بسيط عبارت است از سياهى ، سپيدى ، سرخى ، زردى ، سبزى و بقيّهء رنگها مركب از اين پنج رنگ است .
همچنين گفتهاند رنگ ، كيفيتى خيالى است كه خارج از حس وجود ندارد مانند هاله و قوس قزح و جز آنكه در نتيجهء اختلاط هوا با اجسام شفاف يا انعكاس آنها در يكديگر حاصل مىشود .