خانوادهء متوفا حركت مىكنند 30 .
اين عده باوقار و متانت به سوى خانهء زاد و مرگ يا « پرسشخانه » مىروند ، و آن به صورت دخمهاى موقتى است كه قبل از آنكه جسد را به دخمهء اصلى برند ، مدتى مرده را در آن مىگذارند 31 .
سابقهء ساختمان اين مردهخانه را مىتوان مستقيما به كتهء « 1 » اوستايى باز رساند ، زيرا در ونديداد آمده است كه « در هر خانه و در هر دهكده بايد سه كته براى مردگان برپاى دارند » 32 . ساختمان خانهء زاد و مرگ فعلى ظاهرا بزرگتر و وسيعتر از ساختمانهاى كوچكى است كه در ونديداد توصيف شده است ، زيرا در خانهء زاد و مرگ فعلى علاوه بر اتاقى كه خويشان و دوستان مرده در آن جمع مىشوند اتاقى مجزا براى زنان ، محلى براى گذاشتن جنازه ، و جايى براى گاهان وجود دارد .
ساختمان ، به صورتى كه اينك بنا مىشود ، دو در دارد كه از يكى جنازه را به درون مىآورند ، و از ديگرى آن را خارج مىكنند ، و به اين طريق انديشهء زاد و مرگ ، و آمدن و رفتن آدمى را در جهان هستى تجسم مىبخشند .
به نظر مىرسد كه انديشهء بيرون بردن جسد از درى غير از در ورود ، به قدمت اوستا باشد ، زيرا در ونديداد توصيه شده است كه شكاف و روزنى در ديوار احداث كنند و جسد را از آنجا بيرون برند 33 .
وقتى كه جسد را به درون خانهء زاد و مرگ مىآورند ، آن را از روى گاهان آهنى برمىدارند ، و بر روى سكويى مىگذارند كه از گل ساخته و با سنگ فرش شده است و حدود دو متر و هفتاد سانتيمتر طول و يك متر و بيست سانتيمتر عرض دارد . گاهان آهنى را به اتاق ديگرى كه مختص آن است مىبرند 34 . آنگاه كسان مرده براى اداى احترام واپسين به دور جنازه جمع مىشوند . اين كار را پرسى - رفتن يا سز « 2 » يا سج « 3 » ، مىگويند 35 .
آنگاه موبدان شروع به گاهان سرايشن « 4 » ، يعنى خواندن گاهان ( ياگاثاى ) اهونهوئيتى « 5 » ( يسناى 28 - 34 ) مىكنند كه از موضوعات مختلف چون تقوا ، دين ، و
هامش
( 1 ) . در ونديداد به صورت كده ضبط شده است . در فرگرد پنجم چنين مذكور است :
( 10 ) . . . پس اهورامزدا گفت براى گذاشتن مرده در هر خانه و در هر محله سه كده ( اتاق كوچك ) بسازند : يكى براى گذاشتن مردهء مرد ، دوم براى مردهء زن ، و سوم براى مردهء بچه و سگ .
( 2 ) .sez( 3 ) .saj( 4 ) .Gahan Srayishn( 5 ) .Ahunavaiti