ندارد . مثلا اجازه ندارند كه در بازارها اغذيه و مواد غذايى بفروشند ، زيرا مسلمانان آنها را كافر و در نتيجه نجس مىدانند ؛ و البته غذاى دست شخص نجس ناپاك و آلوده است . تا سال 1882 ميلادى ( 1300 هجرى ) مجبور به دادن جزيه « 1 » بودند ، و اين خود دستاويزى بود كه آنها را با گرفتن مالياتها و عوارض اجحاف - آميز خرد كنند . ناصر الدين شاه بار جزيه را با صدور فرمانى در 27 سپتامبر 1882 ( 1300 هجرى ) از دوش آنان برداشت . اين اقدام آزادمنشانهء شاه بيشتر نتيجهء نفوذ و تأثير پارسيان بمبئى بود . آنان از طريق نمايندگى انجمن رفاه زرتشتيان ايران كه با صندوق اعانهاى در 1854 ميلادى ( 1271 هجرى ) در هند تأسيس شده ، و نمايندهء آن براى مراقبت و حفظ منافع همكيشانشان به ايران گسيل شده بود ، اقدام مىكردند 38 . تا زمانى كه فرمان ناصر الدين شاه صادر شد يك نفر زرتشتى حق نداشت كه خانهء دو طبقه بسازد ، يا در حقيقت ، عمارتى كه ارتفاعش از زمين ، بلندتر از قامت مسلمانى با دستهاى برافراشته باشد ، بنا كند 39 . حتى در سال بعد از صدور فرمان شاه ، يك نفر زرتشتى به علت تجاوز از حد مقرر و ساختن اتاقى در روى طبقهء اول خانهاش براى نجات جان خويش مجبور به فرار شده بود ، و مسلمانان خشمناك گبر ديگرى را كه به اشتباه عوض وى گرفته بودند ، بقتل رسانيدند 40 .
گذشته از اين ، زرتشتيان هميشه مجبور بودند به سبك و شيوهاى لباس بپوشند كه از مسلمانان بازشناخته شوند ، و تنها حدود ده سال است كه مىتوانند به هر رنگى كه بخواهند ، جز زرد ، خاكسترى ، و يا قهوهاى لباس دربر كنند ؛ و پوشيدن جوراب سفيد تا مدتهاى مديد ممنوع بود . استعمال عينك و بدست گرفتن چتر نيز در ظرف همين ده سال اجازه داده شده ، و حتى اكنون گبران حق ندارند كه در خيابانها و كوچهها سوار بر اسب يا چهارپاى ديگر شوند يا به حمامهاى عمومى روند . اما ، چنان كه شنيدم ، محدوديت اخير زياد براى آنها شاق نيست ، زيرا حمامى مخصوص خود بنا كردهاند . علاوه بر محظورات و سختگيريهاى شديد مى - توان دهها از اين محظورات و مانعات ، كه آنها مجبور به رعايت آن هستند ، برشمرد ؛
هامش
( 1 ) . نوعى ماليات سرانه بود كه مسلمين ، به موجب دستور آيهء 29 از سورهء توبه ، ساليانه ، از اهل كتاب كه در متصرفات آنان بودند مىگرفتهاند ؛ قبول اسلام آنان را از پرداخت اين ماليات معاف مىكرد . مسلمين جزيه را فقط از مردان بالغ آزاد مكلف و مستطيع مىگرفتند ، و زنها و كودكان و بندگان و پيران و عاجزان و بطور كلى فقرا از پرداخت آن معاف بودند .
قبل از اسلام نيز ، در دورهء ساسانيان ، از طبقات پست اجتماع جزيه گرفته مىشد . م