ركنآباد مىرسد . اين نهر كوچك را بدانجهت ركنآباد « 1 » نام كردهاند كه حكمران ديلمى ركن الدوله « 2 » حسن در قرن چهارم هجرى آب آن را با كندن مجراى مصنوعى به شهر شيراز و به حومهء زيباى مصلا « 3 » برد . معهذا شهرت عمدهء آب ركنآباد به سبب شعرهاى حافظ است كه آن را مىستايد و با رودهاى بهشت برابر مىكند . اما اينك آب ركنآباد به صورت جويبار كمآبى در آمده است كه توصيفات حافظ از آن ، خلاصه در اين شعر :
بده ساقى مى باقى كه در جنت نخواهى يافت * كنار آب ركنآباد و گلگشت مصلا را
سخت مبالغهآميز مىنمايد . با وجود اين مناظر اطراف رود بغايت چشمگير است ، و تحسين مسافر را كه در فضاى باز ميان كوه ، بر جادهء سنگى و پيچان به سوى پايين اسب مىراند ، برمىانگيزد .
ناگهان از ميان بريدگى عظيم كوه ، شيراز با همهء جلال و زيباييش در برابر ديدگان نمايان مىشود . گويى جزيرهاى از دل دريايى زمردگون كه رشتهاى از تپههاى ارغوانى رنگ در ميانش گرفتهاند ، سر برمىكشد . رنگآميزى اين منظره هم متنوع و هم هماهنگ است ، و با چنين زيبايى ديگر شگفت نمىنمايد اگر شيرازيان مغرور دروازهء شهر را كه در اين نقطه در دل دروازهء شكوهمندتر طبيعت ساختهاند « تنگ اللّه اكبر » مىنامند ، زيرا هر بيننده كه چشمش بر اين منظره مىافتد بىاختيار فرياد برمىآورد « اللّه اكبر » 2 . دورنماى شيراز از اينجا بس باشكوه بود :
دشت و تپهسارها ، باغها و سروستانها ، برجها و باروها ، گنبدها و منارها در روشنى لطيف روز غرق بودند . هرچه جلوتر مىرفتيم بر زيبايى منظره مىافزود . اطراف جاده با هزاران هزار شقايق پوشيده بود ؛ باغها از گل ياس و گل سرخ سرشار بودند ، زيرا اواسط ارديبهشتماه بود ، و گلهاى سرخ از چند روز پيش به نداى هزاردستان لبيك گفته و « گونههاى پريدهرنگ خويش را رنگين ساخته بودند » ؛
هامش
( 1 ) . ركنآباد يا آب ركنى قناتى است در 10 كيلومترى شيراز ، كه از دامنهء كوه بمو سرچشمه مىگيرد . در 338 ه ق احداث شد . آب آن در تنگ اللّه اكبر ( 5 / 1 كيلومترى شمال شيراز ) آفتابى مىشد . آب ركن آباد بتدريج خشكيده ، و امروز بيش از رشتهء باريكى نيست . م
( 2 ) . مؤسس واقعى سلطنت آل بويه در رى ، همدان ، و اصفهان ؛ برادر عماد - الدولهء ديلمى و معز الدولهء ديلمى . پادشاهى نيكو سيرت بود ، و فضلا و دانشمندان را تكريم مىكرد . م
( 3 ) . لفظ مصلا اساسا به معناى محلى است كه مردم براى اقامهء نماز عيد يا نماز طلب باران در آنجا گرد مىآمدند . مصلاى شيراز نام يكى از باغهاى مشهور شيراز است .
آرامگاه حافظ در شمال آن قرار دارد . م