بردهاند ، با جريان سيلابى خود از ميان اين تنگ ناهموار مىگذرد . قسمتى از راه بالاى بستر سنگى آن يكى از شگفتانگيزترين و برجستهترين كارهاى مهندسى مشرق زمين را در قديم الايام نشان مىدهد . قرنها قبل ، راه باريك سنگفرشى در دل سنگهاى آهكى و محكم صخره كندهاند تا معبرى براى گذشتن كاروانهايى كه از جنوب به شمال مىروند ، و نيز گذرگاهى براى عبور قواى مسلح فراهم سازند . اين راه ، كه اكنون هم قابل استفاده است ، مسافتى نسبتا طولانى دارد . اهالى آن را « سنگبر » يا « تنگ بولاغى » مىگويند ، و بعضى از دانشمندان آن را با تنگ كوهستانى ، وش - شكفت « 1 » كه در كتاب بندهشن ذكر شده است يكى مىدانند 4 .
چون از تنگ گذشتيم به يك رشته درههاى پىدرپى واقع در ميان تپهها و صخرهها رسيديم . در اين نقطه كاروان ما به دستهاى از قزاقان شاهى رسيد . اينان كه سواركاران خوبى به نظر مىرسيدند مأموريت داشتند كه جاده را از شر راهزنان پاك سازند ؛ و طولى نكشيد كه فرصت براى عرض اندام و ايفاى نقش خود به دستشان افتاد . ما به چوپانى رسيديم كه اشك از ديدگانش روان بود و شكايت مىكرد كه يك نفر روستايى كه خود را مأمور حفاظت راه مىخوانده است ، گوسفند او را دزديده است . قزاقان براى دستگيرى سارق به سوى تپهها تاختند ، و ديرى نگذشت كه او را گرفتند ، و درحالىكه كتهايش را از پشت بسته بودند ، با مراقبت تفنگ به سوى نزديكترين آبادى بردند - جايى كه من مىتوانم تصور كنم كه سختترين و ظالمانه - ترين مجازاتها در انتظار او بود .
در سيوند « 2 » ، كه توقفگاه بعدى ما بود ، همين اندازه توقف كردم كه اسبم را عوض كنم ، و آنگاه جادهء نزديك پلوار را در پيش گرفتم و به سفر خود ادامه دادم ؛ از اينكه نمىتوانستم به ديدن كتيبهء معروف پهلوى كه در تپههاى نزديك حاجى - آباد « 3 » قرار داشت بروم ، متأسف بودم . حاجىآباد در حدود يك كيلومتر و نيمى پايين سيوند قرار دارد . بارى من تصويرى از اين كتيبه كه آقاى وود « 4 » ، كارگزار بانك شاهى اصفهان ، برداشته است با خود دارم ، و نيز از تصوير بسيار بزرگ آن در كتاب ستولز « 5 » دربارهء تخت جمشيد ، و تصاويرى كه به وسيلهء ديگران برداشته شده است اطلاع دارم 5 . اين سنگنبشته به خط پهلوى كلدانى و پهلوى ساسانى است ، و از جريان تيراندازى ماهرانهء شاپور اول ، پادشاه سلسلهء ساسانيان ، خبر مىدهد 6 .
هامش
( 1 ) .Vash - Shikuft( 2 ) . دهى از دهستان خفرك ، كنار راه اصفهان به شيراز . م
( 3 ) . دهى از دهستان مرودشت ، 3 كيلومترى راه اصفهان به شيراز . م
( 4 ) .Wood( 5 ) .Stolze