يعنى آن روزگارى كه برزيگرى مترادف پيشه و حرفهاى مذهبى بود ، مقايسه كنم 1 .
اوستا به كشتزارها ، مزارع ، و كشاورزى اشاره مىكند ؛ رنج كارگرى را كه « از طرف چپ به راست ، و از طرف راست به چپ » زمين را شخم مىزند مىستايد ؛ و آبيارى زمين خشك و فراوردن و كاشتن غلات را تشويق مىكند . تمام كارهايى را كه به زمين مربوط مىشود از زمرهء كارهاى « به » مىشمارد ، و برزگران در جامعهء زرتشتى بعد از موبدان و جنگيان جاى دارند . امروز نيز كشاورزى در ايران فن و حرفهء فراموش شدهاى نيست ، اما پيشرفتش از زمان اوستا تاكنون ، يعنى در بيش از دو هزار سال ، بسيار اندك بوده است .
كشتزارهاى ايرانى ، بر خلاف كشتزارهاى فرنگيان ، نردهكشى ندارند ، بلكه مرز و حدود آنها به وسيلهء خندقها و جويبارهايى كه به توصيف خود اوستا « 1 » « به پهنا
هامش
- هر آينه دوها بسرفه مىافتند . چون خرمن كرده شود هر آينه دوها بگريه مىافتند .
چون آرد كرده شود دوها فرار كنند . پس از خانهاى كه آرد باشد دوها جفتجفت زده مىشوند . چون غله زياد فراهم شود با دهانى كه مانند آهن داغ كرده باشد ، همگانى تباه مىشوند .
( 33 ) ( در فضيلت زراعت ) اينجا بايد اين سر ( سخن ) گفته شود . « از نخوردن توانايى پيدا نمىشود و نه پارسايى محكم و نه درست كاشت كارى كردن و نه موافق خواهش بچه پس انداختن . زندگى جهان جسمانى از خوردن است و نخوردن مرگ - آور است » ( پس بايد زراعت كرد تا خوردن ميسر شود ) .
( 1 ) . براى روشن شدن موضوع عين فقرات 12 - 14 از فرگرد 14 ونديداد نقل مىشود :
( 12 ) ( بايد كشندهء سگ آبى ) يك جوى آب ( هم ) با پرهيزگارى خوب براى كفارهء روحش به مردمان پرهيزگار ( يعنى زردشتى ) بدهد . اى دادار آن جوى آب چه طور باشد ؟ پس اهورامزدا گفت عمقش يك گام و عرضش ( هم ) يك گام .
( 13 ) ( بايد كشندهء سگ آبى ) يك زمين قابل زراعت و روينده با پرهيزگارى خوب به مردمان پرهيزگار ( يعنى زردشتى ) براى كفارهء روح خودش بدهد . اى دادار آن زمين قابل زراعت چه قدر باشد ؟ پس اهورامزدا گفت بقدرى كه دو جوى آب آن را مهياى زراعت كند .
( 14 ) ( بايد كشندهء سگ آبى ) يك خانهء داراى طويلهء حيوانات با پرهيزگارى خوب براى كفارهء روحش به مردمان پرهيزگار ( يعنى زردشتى ) بدهد و آن طويله بايد نه هزار قدم و داراى نه قسم علف ( مثل علف و يونجه و جز آنها ) باشد . اى دادار خانهاى كه مىدهد چه طور باشد ؟ پس اهورامزدا گفت حصهء بالاى خانه داراى دوازده گذرگاه ( يعنى در ) باشد و حصهء وسط داراى نه گذرگاه و حصهء پايين داراى شش گذرگاه .
( نيز بايد كشندهء سگ آبى ) يك رختخواب قشنگ زيرانداز و روانداز با پرهيزگارى خوب براى كفارهء روح خودش به مردمان پرهيزگار ( يعنى زردشتى ) بدهد .