تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى ) — صفحة 193

مساهمون:

ص١٩٣
مىشد كه شكاف از اين هم فراختر گردد . ترك كوچكى نيز قسمت بالاى ستون سوم اين كتيبه را خراب كرده است ، و در قسمت پايين ستون وسط نيز اثر خرابى به چشم مىخورد . سوراخهاى كاسه‌مانندى كه در كنار تورفتگى مشاهده مىشود ، به احتمال قوى براى نگهداشتن تيرهاى پشتيبان داربستى كه حجار روى آن كار مىكرده بوده است . كتيبهء داريوش مانند سنگنبشتهء خشايارشا داراى سه ستون است كه به ترتيب بر آنها به زبان فارسى باستان ، عيلامى ( شوشى ) ، و بابلى نوشته شده است . ستونها را فاصلهء كوچكى كه به يك نوار قائم مىماند ، كاملا از يكديگر جدا ساخته است ، و سطور كتيبه را شيارهاى باريكى كه حدود 10 سانتيمتر از يكديگر فاصله دارند ، از هم مجزا كرده است . هر ستون بيست سطر دارد . بلندى حروف ميخى بين شش سانتيمتر و هفت سانتيمتر است . پهناى ستون اول 113 سانتيمتر ، ستون دوم 5 / 77 سانتيمتر ، و ستون سوم 68 سانتيمتر است 70 . شكل حروف درست شبيه ميخ نعل اسب است . حجارى بر روى هم خوانا و برجسته ، و كلمات به استثناى چند واژه‌اى كه بر اثر تركهايى كه بدانها اشاره كرديم خراب شده‌اند ، كاملا روشن و واضح است . اولين واژهء ستونى كه به فارسى باستان است كلمه بگ
baga
به معناى « خدا » است كه شكل آن تقريبا به صورتى است كه در تصاوير ضميمه آمده است . جالب‌تر از چنين توصيفات فنى و اندازه‌ها متن كتيبه است كه با جملهء بگ وزرك ائورمزد ، هيى ايمام بوميم ادا هيى اوم اسمانم ادا ، الخ ، آغاز مىشود ، و مىتوان آن را چنين ترجمه كرد : « خداى بزرگ است اهورامزدا كه اين زمين را آفريد ، كه آن آسمان را آفريد ، كه مرد ( انسان ) را آفريد ، كه شادى براى مردم آفريد ، كه داريوش را شاه كرد ، شاهى از بسيارى ، فرمانروايى از بسيارى . منم داريوش ، شاه بزرگ ، شاه شاهان ، شاه سرزمينهايى كه نژادهاى گوناگون دارند ، شاه سرزمين بزرگ دوردست ، پسر ويشتاسب ، هخامنشى » 71 . كتيبهء خشايارشا كه در كنار همين كتيبه قرار دارد ، از لحاظ متن درست عين كتيبهء داريوش است ، جز آنكه به جاى نام داريوش همه‌جا نام خشايارشا آمده است . ستون اول اين كتيبه ، يعنى ستون فارسى باستان ، در قسمت بالا تا حدى خراب شده است ، و تركى كه از سطر هشتم ستون دوم آغاز شده تا سطر هجدهم ستون سوم امتداد يافته ، و چند كلمه‌اى را اندكى خراب كرده است . پهناى ستون اول 5 / 116 سانتيمتر ، ستون دوم 70 سانتيمتر ، و ستون سوم 5 / 65 سانتيمتر است ، و مانند كتيبهء داريوش هر ستون بيست سطر دارد ، د و اندازهء حروف ميخى آن نيز تقريبا به اندازهء كتيبهء ديگر است . اين دو كتيبه علاوه بر ارزش تاريخى از نظر ديگر نيز حائز اهميت و جالب