سيدش ( سيدها فرزندان پيغمبرند ) بسيار طولانى بود ، سرانجام زمان جدايى فرا رسيد ، آنگاه پياده از ميان كوچهها به خانه بازگشتم و قصدم از پيادهروى آن بود كه شهر را بيشتر تماشا كنم .
اروميه هيچ بناى عمومى مهمى ندارد اما كليسايى بس كهن دارد كه نام آن با نام داستان مجوسان مذكور در كتاب مقدس و غير مستقيم با نام زرتشت مربوط است . اين همان كليساى قديمى نسطورى مارت مريم يا عذراى مقدس است كه اكنون پرستشگاه روسهاست . بنابر روايات عامه در سرداب كليسا دو يا دست كم يكى از مجوسانى كه براى پرستش عيسى به بيت لحم رفته بودند مدفونند . پس اين كليسا را مىتوان رقيب شرقى كليساى بزرگ كلنى « 1 » بشمار آورد - علاوه بر اينكه در ساوه و آوه « 2 » و شايد كاشان نيز رقيبانى دارد 24 .
يكى از راهبههاى وابسته به هيئت مبلغين مسيحى امريكايى داستانى از اين مجوسان يا خردمندان ، كه از معلم سريانى خود در اروميه شنيده بود ، برايم نقل كرد كه بيدرنگ دانستم روايتى از داستان مذكور در انجيل مجعول كودكى عيسى است . در اين قصه چنين آوردهاند كه مجوسان خردمند قنداق عيساى نوباوه را از مادرش مريم به عنوان هديه گرفتند و در بازگشت به وطن خود موافق دين و آيين خويش آتشى براى پرستش افروختند و قنداق عيسى را در آن سوختند اما آن پوشش مقدس در آتش نسوخت و اين يادگار مينوى همچنان باقى است . به يادبود اين معجزه كليسايى ساختند و اين همان كليساى مارت مريم است كه مدفن مجوسان است .
بىمناسبت نيست اگر اين روايت را به صورتى كه در انجيل مجعول آمده است نقل كنم زيرا در آن از مردانى خردمند ( يا مجوسانى ) كه بنا به پيشگويى زرتشت يا چنان كه در اين انجيل آمده است از ديار مشرق به بيت لحم رفته بودند بصراحت ياد شده است و از اين نظر هم كه باشد اصل اين مطلب خواندنى است :
« 1 - و چنين اتفاق افتاد كه خداوند ما عيسى در زمان هرودشاه در بيت لحم از بلاد يهوديه ولادت يافت . مردان خردمند ( يا مجوسان ) بنا به پيشگويى زرتشت
هامش
( 1 ) .Cologne، از شهرهاى معروف آلمان است و مقصود از كليسيايى كه در اينجا بدان اشاره شده است كليساى جامع ، يا به اصطلاح فرنگيها ، كاتدرالcathedralاست كه به آلمانىdomگويند ، و كليساى مورد بحث را على الاطلاق به همين نام خوانند .
بناى اين كليسا در قرن سيزدهم آغاز شده و در جنگ جهانى دوم صدمهء فراوان ديده است ؛ اما ، پيش از شروع جنگ ، لوازم مقبرهء سه مجوس و پردههاى نفيس نقاشى آن را به جاى ديگر انتقال داده بودند . م
( 2 ) . ده ، بخش جعفرآباد ، شهرستان ساوه . م