و اتاقها و اتاقهاى انتظار فقط يك پلكان ساختهاند ؛ راه ورود به اتاقها و اتاقهاى انتظار از محوطه زير گنبد است . اين ساختمان در طبقهء همكف زمين چهار مدخل دارد با اتاقهاى بسيار ديگرى كه همهء آنها به طرق مختلف كاشيكارى و تذهيب شده و چنان زيباست كه مشكل بتوان كلماتى براى شرح و وصف آنها يافت . چنان كه پيش از اين گفتهام اين كاخ را در مركز باغى بر صفهاى ساختهاند يا بهتر است گفته شود كه مصطبه را براى نمايش منظرهاش برافراشتهاند : ارتفاع صفه يك يا رد و نيم و پهنايش پنج يا رد و شبيه به يك « پياتزا » « 1 » است . در جلو هريك از درهاى كاخ راهى با مرمر سنگفرش كردهاند كه به صفه منتهى مىشود . در جلو در اصلى كاخ پلكانى كوچك از بهترين مرمرها ساختهاند كه از آن به صفه مىروند و اين پلكان را از مرمر اعلا ساختهاند . در مركز صفه جوى آبى با مهارت در دل سنگهاى مرمر تراشيدهاند . پهناى اين جوى كوچك چهار انگشت و ژرفايش نيز چهار انگشت است و آب در اين جوى ، كه به شكل تاك يا مار كندهاند ، جارى است ؛ بدين معنى كه از يك نقطه مىجوشد و در جوى روان مىشود و پس از عبور از مسير پيچاپيچ مدور به جاى اول بازمىگردد و به مجراى ديگر مىافتد و به جاى ديگر مىرود . سه يا رد بالاتر از صفه را با سنگ مرمر اعلا ساختهاند و قسمتهاى پايين آن را با گچبرى و به رنگهاى گوناگون درآوردهاند و اين منظره از دور مانند آينه نمايان است .
هر گوشه از بام كاخ را ناودانى است كه آب از آن فرومىريزد . اين ناودانها بسيار بزرگ و به شكل اژدها و از مفرغ ساخته شده است ؛ هركدام چنان بزرگ است كه با آن مىتوان توپى ساخت . نقشهاى اژدها را چنان خوب ساخته و پرداختهاند كه مىپندارى جان دارند . در درون كاخ بر سقف تالار بزرگ با سيم و زر و لاجورد منظرهء جنگهاى ايران را با بيگانگان - كه سالها پيش از اين روى داده است - نقش كردهاند ؛ همچنين تصوير گروهى از سفيران را مىتوان ديد كه از عثمانى به تبريز آمده و به پيشگاه حسن بيگ بار يافته بودهاند - با متن تقاضاها و جوابهايى كه اوزون حسن به ايشان داده بوده است - اين مطالب را به خط فارسى نوشتهاند .
تصوير شكارگاه حسن بيگ را نيز در حالى مىتوان ديد كه بسيارى از اميران درگاه
هامش
( 1 ) .Piazzaكه پيازا و پياتزا تلفظ مىشود ، از لغات ايتاليايى است كه در زبان انگليسى نيز داخل شده است و اصلا به معنى ميدان است . - م .