است گشوده بود و با اين جهانگشايى همهء مردم مشرقزمين را در هراس و وحشت افكنده و بخصوص مايهء بيم و نگرانى [ شاه اسماعيل ] صفوى شده بود كه دشمن اهل سنت بود . ازاينرو اسماعيل با همهء لشكر به اصفهان بازگشت و در آنجا اردو زد . اما ياشيلباش « 1 » پيروز كه بهانه مىجست تا با صفويان به جنگ و ستيز پردازد از اسماعيل راه عبور خواست تا براى گزاردن حج به مكه رود . اين درخواست اسماعيل را بيمناك كرد و به تقاضاى او تن درنداد و با سواره نظامى بسيار نيرومند به تحكيم مواضع خود در مرز قلمرو شيبانى خان پرداخت ، و در تمام سال 1509 م . [ 914 / 915 ه . ق . ] لشكر خود را در آن سامان نگاه داشت بدين نيت كه اگر خان تاتار خواست با توسل به زور راهگشايى كند با وى درآويزد . سرانجام به پايمردى تنى چند از بزرگان ايران و تاتاران - كه با هر دو طرف دوستى داشتند - صلحى ميان ايشان برقرار شد .
اسماعيل كه ناگزير از جنگى به جنگ ديگر مىرفت در سال بعد بر ضد فرمانرواى شيروان « 2 » لشكر كشيد ، زيرا از اداى خراج سالانه سر باز زده بود . اسماعيل پس از ورود به دشت قرهباغ - كه وسعتش بيش از يك هزار ميل است و در ميان آن سرزمين كنار « 3 » قرار دارد كه ابريشم كنارى را از آنجا مىآورند - لشكر به تسخير شماخى فرستاد و پس از تاختن بر گلستان « 4 » كه دژى است بس استوار و در همان ناحيهء شماخى قرار دارد آن را و نيز دژ محمودآباد « 5 » را كه از قلاع بسيار مستحكم آن سامان است از ذروهء قدرت فرودآورد . آنگاه در طول ساحل درياى مازندران پيش راند و بسيارى از دژهاى استوار ديگر را گرفت زيرا سرزمين شيروان در طول همان دريا به مسافت هفت روز قرار دارد و از محمودآباد آغاز مىشود و به دربند پايان مىيابد ؛ در اين امتداد سه شهر بزرگ و سه دژ ديده مىشود . اسماعيل پس از اين فتوحات به ايران بازگشت و به مناسبت پيروزيهايى كه يافته بود چندين روز خود و
هامش
( 1 ) . در متنLasilbasكه مترجم انگليسى در حاشيه آن را شيبانى خان نوشته است . دربارهء اين مطلب ، ر . ك . مقدمهء چاپ دوم همين كتاب . - م .
( 2 ) . در متن سيرآنSiraanكه مترجم انگليسى در حاشيه آن را شيروان مىنويسد .
( 3 ) . در متنChianerكه مترجم انگليسى در حاشيه آن راCanarمىنويسد .
( 4 ) . در متنCylofanكه ذكر آن يكبار ديگر در صفحات قبل آمده و مترجم انگليسى نتوانسته است آن را با « گلستان » منطبق سازد . - م .
( 5 ) . در متنMamurcagiكه مؤلف در ص . 264Mamurlagiنوشته است . - م .