پس حاجى محمد در ونيز ماند و سه تن ديگر نزد پاپ و شاه ناپل رفتند تا در صورت امكان اين دو را نيز وارد پيمان كنند . ازاينرو مجلس شيوخ ونيز سزاوار ديد كه سفيرى به دربار اوزون حسن شاه بفرستد تا هم او را به جنگ مشترك با عثمانيان و دفاع از آنان برانگيزد و آتش كينهء او را دامن زند و هم نمايندهء عظمت و اعتبار جمهورى ونيز در دربار ايران باشد . بنا بر اين نخست فرانچسكو ميكله « 1 » به سفارت برگزيده شد اما وى تن زد . آنگاه شيوخ ، جاكومو دا متسو « 2 » را برگزيدند و او نيز زير اينبار نرفت . عاقبت در سال 1471 م . [ 875 / 876 ه . ق . ] كاترينو زنو را انتخاب كردند . كاترينو با خشنودى مسافرت به ايران را بر عهده گرفت و تنها انگيزهاش در اين كار عشق به دين مقدس بود . او فرزند دراگون زنو « 3 » بود كه در دمشق مرد ، پيش از آن سالها در بصره « 4 » و مكه و ايران بسر برده بود ازاينرو كاترينو تا حدى با آن مرزوبوم آشنايى داشت و از آنجا كه خواهرزادهء ملكهء دسپينا زن اوزون حسن بود خود را تنها شخصى مىدانست كه لياقت اين سفارت را داشت ؛ و از اين راه مىتوانست خدمتى نيكو و سودمند به كشور خود كند . اما چون مقصد ناپديد و سفر دراز و پرخطر بود و كسى پيدا نمىشد كه با كاترينو همراه شود دولت ما كه نمىخواست از كارى كه بر عهده گرفته بود منصرف گردد با توجه به اين همه مشكلات به چاكرانى كه حاضر بودند با او همراه شوند مزد بيشتر و توشهء بهتر وعده كرد و از اين راه توانست چند مرد دلير را اجير كند كه به انواع مشكلات خو گرفته بودند و به عشق دستمزد فراوان و به شوق سياحت جهان با خشنودى خدمت سفير را پذيرفتند . پس از تمهيد اين مقدمات كاترينو در تاريخ ششم ژوئن همان سالى كه به سفارت برگزيده شده بود به دربار اوزون حسن فرستاده شد . مأموريتش از جانب دولت ونيز آن بود كه پيشنهاد كند كه ما حاضريم يكصد كشتى مسلح كوتاه « 5 » و بسيارى كشتيهاى بزرگ و كوچك ديگر را مسلح كنيم و با آنها به امپراتورى
هامش
( 1 ) .Francesco Michele( 2 ) .Giacomo da mezo( 3 ) .Dragon Zeno( 4 ) . [ در متنBassera] بصرهBasraياBussoraدر سال 636 م . [ 14 / 15 ه . ق . ] به فرمان عمر ساخته شد و در حال حاضر جمعيت آن شصت هزار تن است . در ساحل غربى شط العرب و به فاصلهء هفتاد ميل از دهانهء آن قرار دارد و از نظر بازرگانى بسيار مهم است . بصره در 1668 م . [ 1078 / 1079 ه . ق . ] به دست آل عثمان افتاد .
( 5 ) .galley