تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفر در ايران ( فارسى ) — صفحة 146

مساهمون:

ص١٤٦
انتخاب در جهت مخالف منافع محمد على ميرزا پسر ارشدش كه حكمران ايالت كرمانشاه مىباشد صورت گرفت . انتخاب عباس ميرزا به ولايتعهدى از طرف پادشاه كاملا عاقلانه بود زيرا نه تنها در ميان فرزندانش از همه لايق‌تر و مطلع‌تر است ، بلكه با خصوصيات اخلاقى و بشردوستيش بر ديگران امتياز دارد و علاوه بر آن استعداد خاصى در شناسايى مردم و جلب محبت آنان دارا است . بيم آن دارم كه به دليل دلبستگى شديد و حس حقشناسى قلبى كه نسبت به اين شاهزاده دارم ، چنان‌چه بخواهم محاسن او را آن‌چنان‌كه هست برشمرم ، متهم به جانبدارى گردم . از اين‌رو با اين‌كه يادآورى نيكيها و ستايش از ضمير والايش را بر خود وظيفه‌ى مقدسى مىدانم به اين مبحث كه بىاندازه برايم عزيز است خاتمه مىدهم . عباس ميرزا امروز نه تنها برازنده‌ترين و دلاورترين شاهزاده‌ها در آسيا است بلكه از تمام آنهايى كه در اين قسمت از دنيا فرمانروايى مىكنند انسان‌تر و مهربان‌تر است . محمد على ميرزا از اين‌كه پادشاه به ضرر او برادر كوچكترش عباس ميرزا را بر او ترجيح داده ، خشمگين گرديد زيرا وليعهدى را قانونا حق خود مىدانست . محمد على ميرزا با طبيعت خشنى كه دارد نتوانست جلوى خود را بگيرد و از اين‌رو فورا راهى تهران شد و پدر را به باد ملامت گرفت . پادشاه به ناچار جواب داد كه مطمئن است با نقض قوانين كشور در مورد تعيين وليعهد ، در ميان بزرگان كه طبعا با نوآوريها در كشور مخالفند ، براى خود دشمنانى مىتراشد . آنها بدعتهاى اخير را با جاه‌طلبيهاى غرورآميز خود متناقض مىدانند و از تكرار اين نوآوريها كه هميشه در يد قدرت پادشاه است بيم دارند كما اين‌كه حكام سعى كردند با معمول نمودن انضباط اروپايى و به‌ويژه تشكيل قواى منظم مخالفت به عمل بياورند . مخالفت آنها از اين جهت بود كه سازمان جديد كليه‌ى قدرتهاى نظامى را كه تا آن تاريخ در دست حكام بود ، از آنها سلب مىكرد و زمام امور به طور مطلق در دست پادشاه قرار مىگرفت . شاهزاده وليعهد مدبرانه اصل