14 دربارهى دارايى و تقسيم اموال بين اولاد
ثروت افراد در ايران مانند ديگر كشورهايى كه اصول ملوك الطوايفى بر آن حكمفرما است يا هنگفت و يا بسيار ناچيز است . از اين نقطهنظر مىتوان افراد جامعه را به دو طبقه يعنى طبقهى ثروتمندان و مالكين بزرگ و طبقهى اشخاص مرفه تقسيم نمود . پيشهوران و كشاورزان كه غالبا به خطا براى آنها ارزشى قايل نيستند و به زحمت آنها را جزيى از جامعه به حساب مىآورند در اين تقسيمبندى جايى ندارند .
ثروتمندان معمولا مالك چندين ده هستند و بعضى اوقات هم سر مباشرت يك يا چند ايل چادرنشين را بر عهده دارند و حقوق مخصوصى از آنها دريافت مىنمايند . ايلات علاوه بر مبالغى كه به طور معمول در موعد معين مىپردازند بايد ماليات سنگينى هم به نفع حكامى كه در حوزهى فرمانروايى آنها چادر مىزنند پرداخت نمايند . عدهاى از دولتمندان نيز ثروت خود را از مشاغل عالى دولتى و يا دربارى به دست مىآورند . درآمدى كه از اين راه عايد مىشود آنقدر زياد است كه براى به دست آوردن آن مشاغل مبالغ قابل توجهى مىپردازند و سپس به ميل خود مالياتهايى هم وضع مىكنند .
در ايران مالكيت دهكدهها هيچگونه حقى را براى مالك بر رعايا ايجاد نمىكند « 1 » . اگرچه رعايا مجبورند هرموقع كه ارباب بخواهد براى او كار بكنند ، پادشاه منحصرا اختياردار آنها است .
هامش
( 1 ) - منظور اين است كه رعايا هنگام خريد و فروش ملك به طورى كه در روسيه معمول بوده است مورد معامله قرار نمىگيرند . - م .